Wetenschap en rekenschap - pagina 258

C C. J O N K E R

4. EPILOOG OVER: CHRISTELIJKE NATUURWETENSCHAP?

Het voorafgaande hoofdstuk geeft een schetsmatig overzicht van de verhouding

tussen de exacte natuurwetenschappen en de christelijke levens- en wereldbe-

schouwing. Hoewel door enkele kritische opmerkingen het standpunt van de

schrijver niet geheel verborgen blijft, leent zich deze wijze van behandeling niet

voor een meer positieve bespreking van de eigenlijke kernvraag: kan men van

christelijke natuurwetenschap spreken? Zo ja, wat is daarmede dan bedoeld? Zo

niet, wat is er dan te zeggen over de beoefening van deze vakken aan de Vrije

Universiteit?

Bij het ontstaan van de natuurwetenschap in de 17e eeuw heeft zij zich volgens

veler mening vrijgevochten van de invloeden van de kerk, de kerkleer en de

heersende filosofie. Sindsdien wordt zij zelfstandig of ook wel autonoom genoemd

ten opzichte van de leerstellingen van de kerk, zowel van de Rooms-katholieke als

de Reformatorische kerken. Deze zelfstandigheid van de natuurwetenschappen

vindt haar oorsprong in de natuurwetenschappelijke methoden. Deze methoden

betreffen niet de inhoud van deze wetenschappen, niet de resultaten, maar de

wijze, waarop deze resultaten gevonden worden. De methoden zijn wel bekend en

kort aan te duiden met de reeks: waarneming, meting, ordening, theorievorming,

voorspelling en hernieuwde experimentele toetsing.^' Deze reeks heeft alleen dan

een goede theorie tot gevolg als de experimentele en theoretische vraagstelling

gebruik maken van zodanige begrippen dat taaivorming óver en modelmatige

beschrijving van de verschijnselen mogelijk is. De gebruikte begrippen en theo-

rieën zijn niet onveranderlijk, maar worden gewijzigd of verworpen afhankelijk

van nieuwe verschijnselen of nieuwe metingen. Als men nu van de zelfstandigheid

van de natuurwetenschap spreekt, bedoelt men dat de beoefenaars van deze

wetenschap ongeacht hun geloofsovertuiging, hun onderscheiden wijsgerige of

politieke inzichten binnen de betrokken wetenschap eendrachtig samenwerken en

dat hun visies in de methodische beoefening van het vak niet tot uiting komen. Als

men nu reeds de eerste vraag wil beantwoorden is het duidelijk, dat men niet kan

spreken van „christelijke natuurwetenschap".

Is hiermede de zaak echter wel afgedaan? Kan men de natuurwetenschap af-

doende karakteriseren door haar methoden alleen? Dan worden nl. veel weten-

schappelijke en vóór-wetenschappelijke vragen niet gesteld en dus ook niet

beantwoord. De voornaamste wetenschappelijke vraag is: wat is de aard van de

met deze methoden verkregen kennis? Waarover gaat deze kennis? De belang-

rijkste voorwetenschappelijke vraag is: waardoor is het verkrijgen van deze kennis

mogelijk? We bespreken de context, waarin deze vragen beantwoord kunnen

worden.

De antwoorden op de eerste twee vragen zijn ogenschijnlijk zeer eenvoudig. De

verkregen kennis is abstract en betreft kennis over de natuur. Bij nadere be-

schouwing bphoeven deze antwoorden echter nogal wat toelichting en verdieping.

254

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen