Wetenschap en rekenschap - pagina 358

B SIERTSEMA

Inmiddels is in menige afzonderlijke taaistudie — aan de Vrije Universiteit spe-

ciaal bij Nederlands en Frans — de TG-benadering van die taal een geïntegreerd

onderdeel geworden; er wordt mee geëxperimenteerd als beschrijvingsmethode,

er worden binnen dit kader scripties en referaten geleverd en onderzoek-projecten

opgezet en uitgevoerd. Dit is op zichzelf een goed ding, want transformaties vor-

men een uitmuntend „discovery procedure" (al willen zij dat geenszins zijn!) juist

voor subtiele betekenisnuances („hij sneed de worst met een mes" = „hij ge-

bruikte een mes om de worst (mee) te snijden"; maar „hij brak de ruit met zijn elle-

boog" is niet = „hij gebruikte zijn elleboog om de ruit (mee) te breken" . .. etc.)-

Zo heeft de transformationele grammatika uiteindelijk toch inzichtgevend ge-

werkt en een grote stimulans betekend voor de taalwetenschap, zij het meer door

de punten waarop deze theorie fout bleek en herzien of bestreden moest worden

dan door de pluspunten.

Maar als er dan wordt opgemerkt — zoals inderdaad al eens is opgemerkt — dat de

algemene taalwetenschap eigenlijk overbodig is geworden omdat binnen de af-

zonderlijke taaistudierichtingen tegenwoordig al aandacht wordt besteed aan

taaltheorie en theorievorming, dan gaat er een rood lampje branden. De TG is een

theorie, is in de praktijk eigenlijk niet meer dan een beschrijvingsmethode, één uit

meerdere. Maar vragen naar de aard van zijn grondbegrippen komen er nauwe-

lijks aan de orde. De plaats en functie van de menselijke taal in de samenleving, de

verhouding tussen taal (of woordstructuur) en wereldbeeld van een volk, de

verhouding tussen woordbetekenis en woordgebruik (of toepassing van de bete-

kenis), de vraag wat een woord eigenlijk is, het saussuriaanse begrip ,,valeur" in de

taalstructuur op alle niveau's, de functie van intonatie en stemkwaliteit (timbre)

als betekenisnuancering, de criteria voor „synonimie" (een basisbegrip in de TG);

deze en nog vele andere vormen van algemeen taalwetenschappelijke aard worden

in de transformationele grammatika niet of nauwelijks gesteld, al moet worden

opgemerkt dat er de laatste jaren ook in dit opzicht hoopgevende tekenen van

verandering zijn te bespeuren.

Deze ene taaibenadering gelijk te stellen met algemene taalwetenschap zou dan

ook een schromelijke vergissing zijn, des te gevaarlijker omdat er aan een andere

kant „kapers op de kust" gereed staan om zich het aldus uit de boot gevallen

grootste deel van de algemene taalwetenschap toe te eigenen, namelijk aan de kant

van de filosofie.

CONTACT MET ANDERE STUDIERICHTINGEN

Vele van de bovengenoemde vragen omtrent taal worden de laatste decennia ook

weer door filosofen behandeld, maar de „taalfilosoof is meestal geen taalweten-

schappelijk vakman, heeft maar al te vaak vrijwel geen enkele taalwetenschappe-

352

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen