Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 242

verdwenen was. In de beide andere provincies van de orde, de Franse en de

Duitse, wordt de verdere ontwikkeling eveneens gekenmerkt door een

teruggang van het aantal aangesloten kloosters en een geleidelijke verwij-

dering van het kluizenaarsideaal. Hier verloren de Wilhelmieten veel

kloosters aan de Cisterciënzers, met wie ze door de gemeenschappelijke

constituties nauw verwant waren.

Du verval kent enkele oorzaken die wellicht specifiek zijn voor de Wilhelmietenorde

Om te beginnen kan de aanvaarding van Theobaldus' biografie van Wilhelmus, waarin

deze een hogere adellijke status toegedicht kreeg dan werkelijk het geval was, geen kracht

ten goede geweest zijn De uitbreiding van de orde vervolgens is met name afgeremd door

een consequentie van de oorspronkelijke kluizenaarsgedachte, namelijk de geringe om-

vang van de conventen, die, wanneer we de lekebroeders en de eventuele kostgangers niet

meerekenen, vaak niet meer dan vijf tot tien kloosterlingen telden De Wilhelmieten

hebben ook hoegenaamd geen gebruik gemaakt van het geschreven woord, dat als het

belangrijkste propagandamiddel kan worden beschouwd, zelfs al is het maar bij wijze van

neveneffect De spiritualiteit van de orde, die in de essentie werd beleefd in de afzondering

van de kloostercel, is nooit vastgelegd in een eigen stichtelijke literatuur die de aantrek-

kingskracht van de orde naar buiten toe had kunnen vergroten Verder was de organisatie

van de orde tamelijk zwak, hetgeen veroorzaakt werd door de grote autonomie van de

afzonderlijke priorijen Deze autonomie werd m de hand gewerkt door de in de klooster-

gelofte van de Wilhelmieten opgenomen voorwaarde van de slahihtas loei. men verbond

zich voor het leven in het eenmaal gekozen convent te blijven wonen Maar de grootste

bedreiging ging wellicht uit van de politiek van de verschillende pausen, die ernaar

streefden het al te rigoreuze van de orde te temperen teneinde haar krachten dienstbaar te

maken aan de ontwikkeling van andere orden, met name van de Benedictijnen, de

Augustijnen en de Cisterciënzers De verdere oorzaken van verval, zoals verslapping van

de kloostertucht, plunderingen, godsdiensttwisten, en de massale onteigening van kloos-

ters onder Franse invloed aan het eind van de achttiende eeuw. waren niet specifiek voor

de Wilhelmietenorde

De secularisatie tijdens de Franse tijd betekende nagenoeg het einde van

de orde. Alleen dank zij een klein groepje monniken in Huijbergen loopt

de geschiedenis van de Wilhelmieten door tot in de negentiende eeuw.^

Franse soldaten hadden de bewoners van het Huijbergse convent al in 1798

gedwongen hun gebouwen te verlaten, nog wel op de feestdag van hun

patroon (10 februari), en hiermee sloot het laatst overgebleven Wilhel-

mietenklooster zijn poorten. In 1814 echter ondernamen enkele overle-

vende monniken een poging het kloosterleven te herstellen, maar door een

gebrek aan nieuwe roepingen slaagden zij hierin niet. De laatste Wilhel-

miet, pater Guilielmus van den Bergh, trok, nadat hij een lange en ver-

geefse strijd had gevoerd met de kerkelijke overheden, in 1847 uit Huij-

bergen weg. Hij overleed in 1879 in de Cisterciënzer abdij te Bornem.

Een samenloop van omstandigheden maakt het nodig het verhaal op dit

punt nog even te vervolgen. De gebouwen en verdere bezittingen werden

in 1854 toegewezen aan de nieuw opgerichte Congregatie van de Broeders

van Huijbergen; alleen de bibliotheek werd naderhand ondergebracht in

het groot seminarie van het bisdom Breda te Hoeven (Afb. 1). De broeders

van genoemde congregatie, aan wie in de eerste plaats het geven van

onderwijs was opgedragen, kregen daardoor automatisch als neventaak de

226

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen