Wetenschap en rekenschap - pagina 525

DE PSYCHOLOGIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

een bundel die tot titel draagt „ Wat gebeurt er met de levensbeschouwing" {1911),

terwijl een drietal andere docenten hun opvatting over de mens uiteenzetten in de

afscheidsbundel voor Wijngaarden die tot titel heeft „Psychotherapie en mensvisie"

(Cassee, Petrie en Sanders, 1978).

In de drie laatstgenoemde bijdragen komt het probleem van de wetenschappelijke

kennis zoals die in geobjectiveerde vorm voorhanden is en de wetenschapper die

deze kennis construeert of hanteert, naar voren. Allen zien het betrekkelijke, niet

absolute van het wetenschappelijk kennen.

In het artikel van Cassee wordt het gebruik van de psycho-analyse als therapie-

vorm of als methode voor therapeuten, die van christelijke noties willen uitgaan,

verantwoord. Hij geeft volmondig toe dat de psycho-analyse als persoonlijk-

heidsleer gebaseerd is op een uitgesproken mens- en maatschappijvisie die strijdig

is met de christelijke visie. Echter, de doelstellingen van de psycho-analyse als

therapievorm (bewustmaking als het vinden van waarheid, bevrijding van ego-

centriciteit waardoor openheid voor de ander tot stand komt, etc.) verdragen zich

wel met oude christelijke en humanistische waarden. De therapeut die gekozen

heeft voor een christelijke visie op de mens, die in zijn therapie het realiseren van

aan zijn persoon gebonden waarden van een christelijke signatuur nastreeft, heeft

geen moeite met het gebruiken van de psycho-analytische methode.

Voor De Wit is het wetenschappelijk kennen gereduceerde, vanuit één bepaalde

optiek verkregen kennis. In de hulpverlening heeft de psycholoog de beschikking

over verschillende wetenschappelijke systemen en modellen, die alle een eenzijdig

beeld geven. Deze kennis ,,uit het boek van de wetenschap" dient selectief toege-

past te worden in interactie met andere vormen van menselijk functioneren: de

goeddeels impliciete „stilzwijgende" ervaringskennis waarin het empatisch be-

grijpen wortelt en de momenten van persoonlijke betrokkenheid, van waarde- of

betekenistoekenning. Ook hier speelt derhalve de kennende en kiezende mens een

centrale rol in de beoefening van zijn wetenschap.

Van Olst, die in de lijn van Fortmann, een cultuurpsychologische beschouwing

geeft over de psychotherapie, betoogt dat het analytisch-rationele denken zoals dat

in de wetenschap gestalte krijgt, losgeraakt is van zijn onbewuste wortels. Hij wijst

op de noodzaak van het ontwikkelen van een normatieve antropologie waarin

inzichten worden aangedragen op grond waarvan het verkommerde („verdron-

gen") menselijk spirituele kennen dat zich in symbolen en mythen manifesteert,

opnieuw gecultiveerd kan worden zodat het op drift geraakte wetenschappelijk

denken een nieuwe basis kan krijgen. Overigens is in zijn werk sprake van veel

meer dan alleen maar een symptoom van hernieuwde wijsgerige belangstelling. In

1969 werd door hem een wijsgerige analyse gegeven van het stimulusbegrip in de

psychologie (één der hoekstenen van de experimentele psychologie). Duidelijk

wordt gemaakt dat het theoretisch onmogelijk is de stimulus in fysische termen te

definiëren zoals destijds gebruikelijk was. Op basis van de beschikbare experi-

mentele gegevens maakt hij aannemelijk dat de theorie van de object-functies

zoals door Dooyeweerd ontwikkeld een meer adequate benadering mogelijk

519

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen