Wetenschap en rekenschap - pagina 390

A TH VAN DEURSEN

zorgd, het in 1921 gestarte „Historisch Tijdschrift" Sommigen hebben zo'n blad

overbodig geoordeeld De slechte stukken waren publicatie met waard, en de

goede hadden elders wel plaats gekregen Waarom die dan voor zichzelf gehou-

den'' „Zo iets, dan is toch het nationale verleden ons aller erfdeel" ^' Ik ben eerder

geneigd te betreuren dat het blad ter ziele is gegaan De geschiedenis kan er alleen

bij winnen als het historisch leven in een volksgroep zo sterk is, dat het een eigen

tijdschrift in stand houdt

Huybers en Mulder kunnen gelden als vertegenwoordigers van katholiek weten-

schappelijk leven tijdens het interbellum Gerard Brom echter was van die we-

tenschap met alleen product, maar ook vormgever Mag men hem al geen katho-

lieke Huizinga noemen, hij omspande zoveel snaren, dat hij de gehele cultuurge-

schiedenis bestrijken kon In een reeks biografieën van katholieke voormannen uit

de negentiende eeuw heeft hij zijn geloofsgenoten een geschiedenis nagelaten van

honderd jaar katholieke cultuur.

Broms oudere werken vooral lijden aan een overmaat van strijdvaardigheid, en

overschrijden wel eens de grens tussen wetenschap en apologetiek Het waren

groeipenkelen, die ook de calvinisten niet vreemd zijn gebleven, en die Brom zelf

te boven kwam „ Vondels bekering" werd herschreven onder de bezadigder titel

„Vondels geloof' Ook de biografie van Ariens heeft in de tweede uitgave aan

agressiviteit ingeboet Of is agressie niet het juiste woord'' Niet ten onrechte is

gezegd van mannen als Brom," dat ze naar twee kanten in het defensief waren

Tegenover andersdenkenden moesten ze hun gelijkwaardigheid bewijzen, en

tegenover geloofsgenoten hun rechtzinnigheid Het probleem was ook bij de

gereformeerden niet onbekend, maar katholieke historici werkten op een terrein,

dat tot dusver hoofdzakelijk door de geestelijkheid was bearbeid De populansatie

van het nationale katholieke verleden bleef tijdens het interbellum trouwens

overwegend een clencale activiteit, en ook in de academische wetenschap gaven de

geestelijken de toon aan Zelfs de besten onder hen maakten zich moeizaam los

van de apologetiek — zoals Nolet en de latere kardinaal De Jong — en anderen

wilden dat zelfs helemaal niet De Tilburgse hoogleraar Goossens beschouwde zijn

dissertatie over de zestiende-eeuwse bisschop en inquisiteur Franciscus Sonnius

inderdaad als apologie Zo'n thema zag hij als „belangrijk voor onze geloofsver-

dediging" " Met de komst van Post zou de toonzetting definitief anders worden

Maar dat valt pas aan het einde van dit tijdvak

Laten wij afronden en vergelijken Tussen katholiek en gereformeerd zijn enkele

positieve overeenkomsten Nijmegen en Amsterdam hebben beide bijgedragen tot

de ontsluiting van dat deel van het verleden, waarmee zij de meeste affiniteit

bezaten De Vrije Universiteit kan vooral wijzen op Van Schelvens Bloeitijd,

Nijmegen op Broms biografieën van Ariens en Schaepman Beide hebben voorts

bronnenuitgaven ondernomen op hun eigen terrein Goslinga nam met Gerretson

de Groeneditie op zich Gisbert Brom, A H L Hensen en J D M Cornelissen

maakten een aanvang met de Romeinse bronnen voor de kerkelijke toestand der

Nederlanden De katholieken tenslotte konden zich op een eigen tijdschrift be-

384

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen