Wetenschap en rekenschap - pagina 396

A TH VAN DEURSEN

ren Op zichzelf zijn de negentiende-eeuwse statistieken nog gebrekkig Maar wie

zoals De Jonge het gehele materiaal kende, en de praktijkschool van het statistisch

bedrijf had doorlopen, kon door combinatie en doelbewuste selectie de getallen zo

in het gelid plaatsen, dat ze meer gingen vertellen dan bij eerste lezing mogelijk

scheen Zo is het werk van de historicus eigenlijk altijd hij moet van een plus een

drie maken Samenvoeging van twee feiten doet hem een derde ontdekken De

Jonges boek laat zien hoe men deze techniek toepast op de statistieken Er zijn

reeksen getallen over bestedingen, investeringen, gebruik van stoomkracht, sa-

menstelling van de beroepsbevolking, en grootte van de bedrijven Elke reeks

vertoont gaten en vraagt aparte benadering vanuit specifieke omstandigheden, die

met duidelijk worden uit het bronnenmateriaal zelf Maar wie dan eindelijk de

context meester is geworden, en de cijfers kan plaatsen in het raam van hun tijd,

boekt resultaten die de ontwikkeling van de industrie in Nederland doorzichtig

maken, en betrouwbare conclusies toestaan omtrent verloop en omvang van de

veranderingen

De Jonge zelf is door de gunstige ontvangst van zijn boek verrast Het was hem

ontgaan dat hij een standaardwerk had opgeleverd Voor anderen echter sprak zijn

benoeming tot hoogleraar in 1969 vanzelf Zijn onderwijstaak was niet licht, en hij

heeft een flink aandeel gekregen in de bestuurslasten Maar in de eerste plaats was

hij toch een gepassioneerd onderzoeker, die de tijd vond voor een groot aantal

publicaties over de economische geschiedenis van Nederland in de negentiende en

twintigste eeuw Buiten die tijd bewoog hij zich weinig Zijn snelle opgang had

hem een hoogleraarspost bezorgd, eer hij zich ook in de breedte had kunnen

ontwikkelen De Jonge sprak er wel eens over zijn aandacht op den duur naar een

vroeger verleden te verplaatsen, vooral naar de Nederlandse zeventiende eeuw

Men zou graag geweten hebben, wat een man die zo sterk het vermogen bezat

cijfers te laten spreken, had kunnen uitrichten in het pre-statistische tijdvak Zijn

onverwacht overlijden in 1975 heeft dat onmogelijk gemaakt

In zijn persoonlijke overtuiging was De Jonge een echte representant van de

idealen, die de Vrije Universiteit van ouds bezield hadden Latere benoemingen

accentueren meer de verschuivingen, die in het denken en beleven van deze

idealen zijn opgetreden De keus van de Duitser Lademacher voor de nieuwe

leerstoel contemporaine geschiedenis in 1972 bevestigde dat geschiedwetenschap

niet langer werd opgevat als dienstverlening aan nationale waarden De komst van

Bredero als hoogleraar voor de geschiedenis van de middeleeuwen bewees dat het

ernst was met de verzekering, dat ook katholieke geleerden een bijdrage zouden

kunnen leveren aan het werk van de Vrije Universiteit, toen de oude grondslag

eenmaal vervangen was door de nieuwe doelstellingen

Groei

Aldus IS het aantal leerstoelen aanzienlijk uitgebreid Was dat het enige, dan zou

390

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen