Wetenschap en rekenschap - pagina 425

E C O N O M I E OP WEG

En dan te bedenken dat in hetzelfde jaar waarin deze waardering wordt uitge-

sproken in Den Haag een standbeeld ter ere van Spinoza wordt opgericht om

daarmee een groot liberaal en een „blijde boodschapper der mondige mensheid"

te eren Maar de blijde boodschap van Spinoza houdt m een oproep tot maat-

schappelijke veredeling boven alle geloofsverdeeldheid en maatschappelijke

vooroordelen'

Het IS echter aan geen twijfel onderhevig dat Kuyper „zijn" wetenschap en „zijn"

universiteit dienstbaar wil doen zijn aan de komst van het Koninkrijk der Ge-

rechtigheid

3 Een parallel

Tot op zekere hoogte doet het bovenstaande denken aan de grondconceptie van

Marx En dat is ook niet verwonderlijk Want beiden zijn gedreven door meer dan

een wetenschappelijke belangstelling voor de samenleving Het gaat bij beiden om

de toekomst van de mensheid en in dit alles klinkt een profetische geladenheid

door Een profetie in samenhang met het pleidooi voor de erkenning van een

grondprincipe

Ook bij Marx vindt men de geschiedenis van de mensheid samengeperst in een

idee namelijk de idee van de klassenstrijd Bij Kuyper is de geschiedenis een strijd

tussen souvereiniteiten, bij Marx is de historie de geschiedenis van de klassen-

strijd

Marx concentreert zijn wetenschappelijke aandacht op de socio-economische

produktieverhoudingen, op de verhouding tussen de klasse van de kapitalisten en

de klasse van de arbeiders Deze verhoudingen zijn grondleggend en kennis van de

werkelijkheid betekent kennis en inzicht in deze verhoudingen Zowel bij Marx als

bij Kuyper vindt men de intense drang om wetenschappelijk bezig te zijn met de

samenleving Niet om kennis zonder meer te vergaren, maar om de verkregen

kennis in dienst te stellen van de mensheid die in nood verkeert Om de lijdende

mensheid het spoor naar een betere toekomst te wijzen Bij beiden is er dan ook de

diepe overtuiging dat er een eenheid is van leven en leer

Bij Marx komt deze eenheid tot uiting in de beroemde marxistische stelling, dat de

wetenschap met de bedoeling heeft de wereld te verklaren maar om deze wereld te

veranderen Het ligt in de lijn van het histonsch-matenalistische uitgangspunt dat

er hierbij slechts sprake kan zijn van een betrokkenheid op deze wereld in deze

tijd

Maar Kuyper heeft een horizon die verder reikt dan deze wereld en deze tijd Er is

een relatie tussen Gods rijk en de wereld Deze relatie komt naar voren als hij het

denken in dienst stelt van „heel 't erf van ons menselijk leven waarvan de Christus

die aller Souverein is roept ,,mijn"'""'

Deze betrokkenheid op de sociale nood van de mensheid en de noodzaak om de

wetenschap een dienende functie te geven vindt men terug in de rede van 1891

419

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen