Wetenschap en rekenschap - pagina 243

N A T U U R K U N D E EN S C H E I K U N D E

nische, organische en fysische scheikunde.

In de tweede helft van de 19e eeuw worden de scheikundige elementen, niet alleen

als duidelijk onderling verschillende atoomsoorten vastgesteld, maar ze worden

ook systematisch naar hun eigenschappen gerangschikt in het periodiek systeem.

De hekkesluiters vormden de edelgassen en de zware radioactieve elementen zoals

radium. De modellen van Kékulé en van 't Hoff voor organische moleculen

werden ontworpen. De enkele en dubbele bindingssymboliek in een plat vlak en in

de ruimte kwamen het voorstellingsvermogen van de chemici te hulp bij het

denken over de structuur van de moleculen. Tegelijkertijd worden andere pro-

blemen aangepakt. Hoe ontstaan moleculen uit atomen? Welke reactie-mecha-

nismen spelen een rol? In 1904 vertelt Bakhuizen van den Brink in een rectorale

rede voor de Universiteit van Amsterdam over de moeilijkheden bij het bestude-

ren van de zeer snel verlopende reacties en het voordeel dat het onderzoek van

evenwichten kan opleveren. De uitbreiding van de schijnbaar eenvoudige be-

schouwingen over aggregaatstoestanden, tot de veel flexibeler leer van de fasen,

geïntroduceerd door Gibbs, blijkt een belangrijke stap vooruit te zijn. Het onder-

zoek van aggregaatstoestanden met veel componenten, die in de ordening van hun

moleculen verschillen, wordt hierdoor gestimuleerd.

Omstreeks 1920 begint de ontwikkeling in de scheikunde die meer eenheid brengt

in de basisconcepties over de aard van de chemische binding. De denkbeelden

over de electrostatische ionogene benadering van valentie-krachten, maakten een

systematische ordening van het onoverzichtelijke feiten-materiaal in de anorga-

nische chemie, op kwalitatieve basis, mogelijk. Spoedig volgt de toepassing van de

pas ontworpen quantum-mechanica op de homo-polaire verbinding van twee

waterstofatomen tot één molecule, waarbij de potentiële energie verbonden met

de plaatswisseling der beide electronen de extra energie, die de binding bewerkt,

oplevert. De uitbreiding van deze opzet tot veel-electronensystemen wordt de

centrale gedachte voor een nieuwe periode in de organische chemie.

Een eerste voorbeeld van de nog sterk vereenvoudigde rekenmethoden, is de z.g.

M.O.-methode van Hückel, die belangrijk bijdraagt tot het begrijpen van de

electronenstructuur van grote organische moleculen zoals benzeen. Hierdoor

ontstaat de nieuwe onderafdeling van de scheikunde: de theoretische scheikunde.

Na 1950 gaat de chemie van een hoofdzakelijk empirische wetenschap al meer

over in een wetenschap, waarbij vanuit enkele centrale concepties, de theorievor-

ming en de experimentele bevestiging elkaar afwisselen.

Deze ontwikkeling had zich reeds eerder voltrokken in de fysische scheikunde. De

spectroscopische en thermochemische methoden — gebruikt om de structuren van

de moleculen te vinden — werden na 1945 sterk uitgebreid door het overnemen

van de nieuwe fysische meetmethoden, die op resonantie-verschijnselen berusten.

Het is nü de magnetische wisselwerking tussen de electronenspins onderling en

tussen de electronenspin en de kernspin, die via spectroscopische meting zeer

nauwkeurig informatie over de moleculaire structuren geeft.

Bijna tegelijkertijd ontstaat een nieuwe tak aan de zeer gevarieerde boom van

239

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen