Wetenschap en rekenschap - pagina 236

m ^

C.C. JONKER

geheel dat uit 250 deeltjes kan bestaan, gaat nog steeds door.

Al spoedig bleek, eerst uit de kosmische straling, later door productie uit botsingen

tussen protonen of heliumkernen onderling, dat er nog heel andere deeltjes waren.

Met grote versnellers, die de projectielen ook grotere snelheid geven zijn op deze

wijze nieuwe deeltjes gevonden, waarvan het aantal in de jaren zeventig al rond de

tweehonderd ligt. De ordening en systematisering van al deze deeltjes als toe-

standen van een klein aantal (vijf of zes) voorlopig hypothetische puntvormige

deeltjes, de zgn. „quarks", is nog steeds een verlokking voor degenen die deze

hoge-energie-fysica bedrijven. Daarnaast beschouwt men sommige van deze

deeltjes als intermediair bij de werking der krachtvelden. Deze — reeds in 1936

door Yukawa geopperde — gedachte heeft een nieuw gebied van de theoretische

natuurkunde ontsloten dat veldentheorie genoemd wordt. Dit gebied omvat o.a.

het onderzoek naar de mogelijkheid om de vier verschillende soorten krachten, die

in de beschrijving der natuurverschijnselen in gebruik zijn, vanuit één gezichts-

punt te bezien. Deze vier krachten zijn: de sterke- of kernkrachten die werken

tussen de zwaardere deeltjes die in de kernen voorkomen; de zwakke krachten,

verantwoordelijk voor het radio-actieve verval van kernen en afzonderlijke deel-

tjes; de electromagnetische krachten, werkend tussen alle zware en lichte deeltjes

(electronen), die electrische lading dragen; en de zwaartekracht, optredend tussen

alle deeltjes met massa. De eerste resultaten om eenheid in deze veelheid te

brengen zijn verkregen door in een grenssituatie een verband te leggen tussen de

zwakke en electromagnetische krachten.

Het experimentele onderzoek op dit gebied geschiedt in hoofdzaak aan zeer grote

instituten, die alleen betaalbaar zijn door hoog geïndustrialiseerde landen als de

Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en West-Duitsland. In Europees verband is er in

1954 ook een instituut gesticht te Geneve: Conseil furopeën pour la /Recherche

A'ucleaire (CERN), waarin ook Nederland participeert. Hier werken 1500 fysici

voornamelijk afkomstig uit de 12 deelnemende staten.

De laatste jaren is er een nieuw gebied ontstaan tussen de gewone, lage-ener-

gie-kernfysica en bovengenoemde hoge-energie-fysica, dat het gebied van de

intermediaire energie heet en waarvoor in Nederland in het /nstituut voor

A^ernphysisch Onderzoek (IKO) te Amsterdam een versneller wordt gebouwd.

Al dit onderzoek heeft tot thema: de structuur der materie. Het vindt zijn drijfve-

ren in mensen die over de natuur nadenken en steeds verder vragen omdat zij,

ondanks de schijn van het tegendeel, de wereld als een eenheid ervaren en haar

bouw, als uitdrukking van een dieperliggende eenheid, ontrafelen willen. Hierbij

blijkt, dat het geheim van de materie zich steeds verder verbergt en dat de vraag

naar het wezen der materie vervangen is door de vraag naar haar structuur. Het is

al minder mogelijk over deze wezensvraag te denken en te spreken, omdat de

„deeltjes" die we vinden, volgens de gelijkwaardigheid van massa en energie,

tevens gekarakteriseerd kunnen worden als energietoestanden, die heel lang sta-

biel kunnen bestaan, maar ook een zeer kort leven kunnen hebben, afliankelijk

van de andere eigenschappen, die men aan de deeltjes of toestanden toekent en de

232

1^^^^^^^^^^^^^^^^^^ ""-—'"" ——- »i-n^«^^^^-i« ILiUiëiAiSöt^^ftuibi,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen