Wetenschap en rekenschap - pagina 307

DE AARDWETENSCHAPPEN AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

de kwantitatieve berekening meer op de voorgrond komt, een steeds belangrijker

rol gaat spelen in de beoefening van alle aardwetenschappen, de paleontologie

niet uitgezonderd. Deze ontwikkelingen hebben met zich meegebracht dat voor

elk kandidaatsexamen geologie dat aan de Vrije Universiteit wordt afgelegd,

wiskunde een verplicht bijvak is geworden en de nog in het Academisch Statuut

opgegeven combinaties voor dit examen zonder wiskunde niet meer worden toe-

gestaan. Als in zovele andere takken van wetenschap speelt dan ook in de aard-

wetenschappen de computer een steeds groter wordende rol en de „terminal" is,

nadat het aanvankelijk vrij lang heeft geduurd voor de aardwetenschappen een

noemenswaard aandeel in computertijd vroegen, in zeer korte tijd nu één van de

meest bezette instrumenten geworden.

Maar behalve deze meer algemene ontwikkelingen waaraan meer wetenschaps-

gebieden deel hadden, heeft met name de geologie, juist in deze twintig jaar een

spectaculaire, haast revolutionaire ontwikkeling doorgemaakt die wel met een

„paradigmatische" omwenteling (a la Kuhn) wordt vergeleken of geïdentificeerd

en waarop in onderwijs en onderzoek moest worden ingespeeld. Men spreekt zelfs

van een veranderd geologisch wereldbeeld, al is de verandering wel van een

andere orde dan rond de eeuwwisseling van de 18e naar de 19e eeuw via de strijd

tussen Neptunisten en Plutonisten tot stand kwam. We spreken daarom liever van

een nieuw geo-mechanisch model dan van een nieuw „paradigma", als men ten

minste het begrip paradigma zou willen beperken tot die fase in de ontwikkeling

van de geologische wetenschappen waarin methodologisch de grondslagen voor

de moderne geologie werden gelegd. Dit nieuwe model opent echter zonder twijfel

zeer ingrijpende nieuwe perspectieven voor oplossingen en veel nieuwe wegen

voor onderzoek, die de richting van de geologische wetenschapsbeoefening voor

vele decennia zullen bepalen en waarvan de consequenties nog lang niet overzien

kunnen worden.

Reeds uit de eerste decennia van deze eeuw dateerde Wegener's theorie van de

„Drift der Continenten", van het „uiteendrijven" van brokstukken van één oer-

continent als relatief lichte starre schollen in een plastisch zich gedragend zwaar-

der substratum. Heel veel geologische argumenten konden ten gunste van het

opbreken sinds het Jong Paleozoicum van één groot continent, „Pangea", worden

aangevoerd, maar de meeste geologen distancieerden zich van deze theorie omdat

Wegener's model (geo-) fysisch onaanvaardbaar was. Maar met name onder

invloed van de ontwikkelingen in de geofysica zelf, in het bijzonder die van het

magnetometrische (paleomagnetische) onderzoek, eerst op de continenten, maar

later vooral in dat deel van de aardkorst dat onder de oceaan ligt, de oceanische

korst, vond men in de loop van de jaren zestig de sleutel tot een geomechanisch

verantwoorde verklaring van het opbreken van continentale korstdelen en de

verplaatsing ten opzichte van elkaar over het aardoppervlak. Deze ontwikkeling

werd mogelijk doordat behalve via seismologische en gravimetrische methoden

met name in de magnetometrie een hulpmiddel werd gevonden om inzicht te

krijgen in de samenstelling, de bouw en de ontwikkeling van de oceanische korst.

301

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen