Wetenschap en rekenschap - pagina 23

DE VRIJE UNIVERSITEIT ALS BIJZONDERE INSTELLING 1880 1980

zeker punt alle wetenschap eenzelfde soort van „neutraliteit" bezat en pas na dit

punt onderscheid optrad tussen beide genoemde „typen" van wetenschap, terwijl

hij anderzijds van mening was, dat dit onderscheid zich reeds in de eerste fase van

het onderzoek deed gelden

Bovendien erkende hij openlijk en ook met zoveel woorden, dat een door de

palingenese geïnspireerde wetenschap met bij alle onderzoekers tot overeenstem-

mende resultaten zou leiden Dit was ten enenmale onmogelijk, omdat ook bij

palingenese verschil m aanleg aanwezig bleef en voorts ook omdat het milieu en de

eeuw waarin de onderzoekers leefden — de historische context derhalve — mede

een rol speelden Dat was een van werkelijkheidszin getuigende opvatting, waar-

mee echter helaas niet altijd rekening werd gehouden

Kuyper trok dan weliswaar in zekere zin de grote lijnen voor een christelijke

wetenschapsbeoefening, maar daarmee was nog niet de vraag opgelost, welke m

concreto de gereformeerde beginselen waren, waarop het onderwijs moest berus-

ten En ook zijn collega's droegen daartoe toenmaals weinig bij Maar allen waren

wel van mening, dat ze te vinden waren, ook voor de niet-theologische vakken,

hoewel daarnaast niet allen een van zin waren met betrekking tot de vraag, op

welke wijze deze een rol moesten spelen Dat bleek omstreeks 1895, toen de

kwestie der beginselen, waarover men tot dan toe in zekere zin min of meer

vrijblijvend had gediscussieerd, een acuut karakter kreeg door het conflict met de

hoogleraar A F de Savornin Lohman Hem werd verweten, dat hij onvoldoende

ernst maakte met de verwerking van de gereformeerde beginselen op het terrein

der rechtsgeleerdheid Dit leidde tot een conflict, dat zijn ontslag ten gevolge had.

Maar dit had tevens tot gevolg, dat er een commissie uit de senaat werd ingesteld,

die zich met de zaak der beginselen moest bezig houden De uitkomst van het

beraad hierover waren een negentiental stellingen, die gezamenlijk als het ware als

een schema voor de methodologie voor de gereformeerde beginselen konden

worden beschouwd Daarin werden de gereformeerde beginselen geïdentificeerd

met het calvinisme, zoals het zich m Nederland had ontwikkeld door de eeuwen

heen Deze interpretatie van het grondslagartikel hield in feite een verenging van

het begrip gereformeerd in Het onderzoek en het onderwijs werden van toen af

nadrukkelijk gebonden aan de calvinistische beginselen en aan de calvinistische

traditie Alle hoogleraren verklaarden, dat zij elk voor zich en gezamenlijk hun

roeping erkenden om het door hen gegeven onderwijs geheel en uitsluitend op de

grondslag der gereformeerde, d w z calvinistische beginselen te doen rusten, ter-

wijl voorts ook werd besloten, dat de vraag hoe dit voor het onderwijs in het

algemeen en voor de vakken afzonderlijk te verwerkelijken zou zijn voortaan een

onderwerp van gemeenschappelijk onderzoek zou uitmaken Maar daartoe kwam

het helaas pas na meer dan vijftig jaren

Met deze stellingen werd de Vrije Universiteit wel enigermate klem gezet in haar

wetenschapsbeoefening Want daarachter ging de opvatting schuil, dat uit de

bijbel ook met betrekking tot de wetenschap een stelsel was af te leiden, waarvan

de delen in een vast onderling verband waren te plaatsen Weliswaar werd deze

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen