Wetenschap en rekenschap - pagina 483

S O C I O L O G I E , N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

ze geven richting eraan op een zinvolle wijze. Ze proberen daardoor oplossingen te

geven voor de discrepanties die ze aantreffen.„Da Elend und Ohnmacht heute

vorwiegend als soziale Lage und als Widrichkeit der sozialen Verhaltnisse erlebt

und gedeutet werden, zielen auch die erlösenden und entlastenden Sinngebungen

auf soziale Verheiszungen einer gesellschaftlichen Ordnung von Harmonie und

Gerechtigkeit, von Gleichheit und Lebensfülle für jeden Einzelnen; der „himm-

lische Sozialismus" tritt an die Stelle einer christlichen Jenseitsverheiszung, ja, die

so entstehenden neuen Sozialreligionen verschmelzen vielfach mit den alten Jen-

seitsreligionen"." Bij die zingeving treedt dan de priester (intellectueel, dus ook de

socioloog) op, hij geeft die aan en gaat erin voor. Een andere functie van de

socioloog is die van Ac profeet oï ziener, hij doorschouwt de samenleving, ziet waar

ze heen gaat, wijst waarheen ze zou behoren te gaan. Mensen als F.L. Polak en P.

Thoenes zijn daarvan stellig voorbeelden. Tegenover hen staat J.M.G. Thurlings

die zeer uitdrukkelijk — ik weet niet of ik dat eerder zo ben tegengekomen — erop

wijst dat „zien waar het naar toegaat", het voorspellend vermogen derhalve van de

sociologen zeer gering is; het gedrag van mensen kan het resultaat zijn van

toevallige redeneerfouten, van vals of onvoldoende geïnformeerd zijn over de

effecten van de handelingen waartussen zij een keuze moeten maken en — vooral

— het menselijk gedrag is in feite meestal opgebouwd uit een hele reeks beslissin-

gen, die elk weer een keuze uit alternatieven veronderstellen."

Ter completering een kleine bloemlezing van oordelen over de sociologie en de

sociologen. Genoemd door Thurlings (o.c. p. 17): „Sociologie is de wetenschap die

erin slaagt met moeilijke woorden dingen te zeggen die iedereen al lang weet, maar

dan zo dat niemand er nog iets van begrijpt. Een socioloog is iemand die 100.000

gulden nodig heeft om te onderzoeken waar in Amsterdam de prostitutiewijk ligt.

Een socioloog is een meteoroloog die het weer van gisteren voorspelt. Sociologie is

de wetenschap die zich bezighoudt met het oplossen van problemen die niet

zouden hebben bestaan als er geen sociologie was geweest. Een socioloog is een als

wetenschapsman gecamoufleerde hofnar van de gevestigde orde, c.q. alternatieve

boetepredikant, c.q. theoloog van het ongeloof'. Voormalig staatssecretaris G.

Klein: „Discipline waar men hooguit in de brugklas van de wetenschap zit". „Een

hecht fundament van ingewikkelde nonsens" (W.F. Hermans), Goudsblom noemt

de volgende van een Amerikaan: „Some of my best friends are sociologists"."

Karel van het Reve: „Er zijn bibliotheken en universiteiten vol sociologie en

sociale psychologie, maar zij hebben, geloof ik, tot nu toe niet veel meer opgele-

verd dan papier en geluid. Kan iemand mij een sociologische bewering noemen

die niet óf een in hoogdravende onduidelijkheid verpakte Binsenwahrheit óf onzin

is?"'* Goudsblom: „Jan Emmens schreef al in ziin Autobiografisch Woordenboek:

„Zwamkundige, hoorde ik iemand zeggen. Om de een of andere betreurenswaar-

dige reden dacht ik dat de socioloog van het gezelschap werd bedoeld, maar het

bleek inderdaad een deskundige in dat soort paddestoelen te zijn".''

Ik heb reeds laten blijken dat er reden is voor deze nederige staat van de sociale

wetenschappen en dat er waarheid steekt in deze weinig vleiende typeringen. En

477

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen