Wetenschap en rekenschap - pagina 234

C.C. JONKER

In het tweede gedeelte wordt aan de veranderingen in het wereldbeeld en de

gevolgen daarvan voor de wereldbeschouwing in de periode sinds 1920 aandacht

geschonken.

2. VERANDERINGEN IN DE NATUUR- EN SCHEIKUNDE

In de laatste honderd jaar hebben zich zeer ingrijpende veranderingen voltrokken

in deze beide natuurwetenschappen. Een groot aantal verrassende ontdekkingen

werd gevolgd door nieuwe theorieën, die vaak revolutionaire begrippen introdu-

ceerden. Deze ontwikkeling kan hier niet in een lang historisch overzicht worden

weergegeven. Het is voor het in de inleiding gestelde doel voldoende om de

belangrijkste karakteristieken van deze ontwikkeling in onderling verband bijeen

te brengen. Hierbij wordt eerst de natuurkunde behandeld met enkele verwijzin-

gen naar de scheikunde, daarna komt een historisch résumé van de scheikunde

aan de orde. Beide gedeelten worden gevolgd door een kort overzicht van het

betreffende onderzoek aan de Vrije Universiteit.

2.1. Natuurkunde

2.1.1. Het eerste wat bij de ontdekkingen in de natuurkunde opvalt, is dat er

veranderingen binnen het vak optreden, die consequenties blijken te hebben, die

ver over de grenzen van de natuurkunde reiken.^ Ze blijken hun invloed te hebben

op het wereldbeeld, de filosofie, de techniek en de politiek. Enkele voorbeelden.

In de speciale relativiteitstheorie worden drastische veranderingen aangebracht in

de ruimte-tijd beschrijving van fysische verschijnselen, door de begrenzing van

deze beschrijving aan te geven. De ontdekking van een universele constante, nl. de

lichtsnelheid, maakt het ruimte- en het tijdbegrip relatief èn tegelijk onderling

gekoppeld. De algemene relativiteitstheorie opent voor het eerst de mogelijkheid

modellen voor het heelal op te stellen. De theorieën over het ontstaan van het

heelal of van een zonnestelsel uit respectievelijk een primaire explosie of uit een

super-nova krijgen hiermede een kwantitatieve basis. Het hiervoor benodigde

experimentele materiaal over de extra-galactische nevels, hun afstanden, structuur

en samenstelling wordt sinds 1925 systematisch geordend. De afstanden van deze

nevels zijn zo groot, dat wij ze waarnemen in de toestand, waarin ze millioenen

jaren geleden verkeerden.

In de atoomtheorie en zijn quantum-mechanische basis gaat het om de beschrij-

ving van sub-microscopische verschijnselen, die zich binnen het atoom afspelen.

De electronenstructuur en de lichtuitzending van de atomen worden hierdoor

berekenbaar. De wijze waarop atomen samen een molecuul vormen, samen kris-

230

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen