Wetenschap en rekenschap - pagina 591

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

4 Filosofie scholastiek Was de scholastieke denkwijze binnen het katholicisme

en protestantisme per definitie een filosofie van accomodatie en compromis, een

poging om rede en religie te synthetiseren (Kuyper, Vollenhoven)'' Of was ze

wellicht tegelijkertijd ook een prille poging om de religieuze fundamenten van de

filosofie te peilen, een poging tot trancendentale filosofie (zie mijn suggestie bij

Bavinck)'' Of zit er iets in van wat ik bij Vollenhoven en Van Riessen „compre-

hensieve filosofie" noemde'' Wat is het wezen van patnstische en middeleeuwse

wijsbegeerte (Bos, Smit)'' Met de groei van christelijke wijsbegeerte wijzigt zich

ook het zicht op een christelijk verleden, ontstaat er een nieuwe kijk op kerkvaders,

kerkleraars en kerkhervormers

5 Filosofie werkelijkheid De werkelijkheid is naar bijbels besef Gods creatuur,

onderworpen aan Zijn soevereine wil Leidt deze zienswijze tot de drieslag

God-wet-kosmos (Geesink, Vollenhoven) of tot een kuyperiaanse of dooyeweer-

diaanse wetsidee'' Of is het theologisch houdbaar en wijsgerig denkbaar om met

Van Peursen Gods Wet als Gods aanwezigheid in deze werkelijkheid te verstaan''

Is tussen filosofie en theologie geen samenwerking gewenst, ook als het gaat om de

mens, het grote geheim in Gods geschapen werkelijkheid''

6 Filosofie vakwetenschap Reeds in vroeger stadium hebben Kuyper, Pos en

Dooyeweerd vanuit de filosofie bruggen geslagen naar de vakwetenschap, naar

theologie, filologie en rechtswetenschap Een dergelijke uitbouw van vakfiloso-

fieen is momenteel volop gaande En de wetenschapstheoretische posities die

eerder werden ingenomen, blijken allerminst verouderd Ook nu worden realisti-

sche, fenomenologische en trancendentaal-kntische standpunten met de nodige

nuanceringen verdedigd (Kirschenmann, Metz, Hommes) De discussie moet

voortgaan over, maar ook met de vakwetenschap

7 Filosofie praxis De vraagstukken van cultuur en samenleving hebben van

ouds de aandacht van de V U gevergd Tegenwoordig zijn ze nijpender dan ooit

Kuypers befaamde roep om een „architectonische kritiek" van de samenleving

vindt dan ook weerklank Maar de respons blijft ten achter bij de roep Moet de

filosofie het oor lenen aan de vakwetenschappen, die zoveel dichter bij de praktijk

staan'' Of moet zij de vinger opheffen, omdat de maatschappelijke praxis juist

gebukt gaat onder de overmoed en overmaat van techmsch-wetenschappelijke

macht (Metz, Van Riessen)'' Moet de filosofie, juist ook als christelijke filosofie, op

alternatieve mogelijkheden aansturen'' Na honderd jaar zit de V U nog om ar-

chitecten als Kuyper verlegen

NOTEN

1 J Cahijn Institutie III 7 I ZieookJ Klapwijk Calvijn over de wijsbegeerte oefening

in ootmoedigheid in Beweging 40 1 (1976 1) pp 18-19

585

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen