Wetenschap en rekenschap - pagina 500

C S A N D E R S / L K A EISENGA

sociale psychologie (Boekestijn). Parallel daaraan nam het aantal afgestudeerde

psychologen in den lande snel toe: was dat tot 1946 ongeveer een 50-tal geweest, in

1960 waren het er bijna 300 en in 1976 was dit aantal al gestegen tot vrijwel 5000.

Ook de banden van de psychologie met de wijsbegeerte werden verder doorge-

sneden: eerst in 1952 met de stichting van een afzonderlijke studierichting empi-

rische psychologie binnen de faculteit der letteren en wijsbegeerte (aan de V.U.

binnen de verenigde faculteiten van geneeskunde en letteren en wijsbegeerte),

naderhand in 1964 toen de psychologie samen met de pedagogiek en de sociologie

ondergebracht werd in een aparte faculteit der sociale wetenschappen.

Toch is dit beeld van een ongebroken voortgang op de oude voet slechts zeer ten

dele juist, en geldt het eigenlijk alleen maar voor de eerste jaren na de oorlog.

Want vanaf het midden van de jaren vijftig gaat zich ook een koerswijziging in de

psychologie aftekenen, die omschreven zou kunnen worden als een terugtocht

naar het laboratorium. Dit hield niet in dat de psychologen zich terugtrokken uit

hun maatschappelijke en „salutaire" (Duijker) activiteiten, maar wel dat er twijfels

rezen aan het aanvankelijk gehuldigde optimisme inzake de mogelijkheden van de

psychologie. Deze twijfels richtten zich in de eerste plaats op de assumptie dat de

psychologie in staat was om op velerlei levensvragen antwoord te geven. Waarvan

men zich bewust werd was het feit dat mede door de situatie van „vraag" en

„aanbod" sinds de jaren twintig de psycholoog min of meer ongemerkt antwoord

was gaan geven op „wat juist en onjuist, wat verantwoord en onverantwoord, wat

waardevol en wat funest is" in opvoeding, huwelijk, school of werk (Kouwer, 1955,

p. 5). Nog indringender was de vraag van Snijders: „Hoe moet ik mij als prakti-

zerend psycholoog zien? Ben ik in eerste instantie een wetenschapsman of een

technisch adviseur of een helper en persoonlijk raadsman of prediker van een

nieuw levensideaal? Kan ik één van deze rollen . . . naar eigen voorkeur kiezen? Of

is er een bepaalde rol die beroepsmatig of misschien zelfs ethisch als des psycho-

logen beschouwd moet worden?" (1959, p. 38).

Dit ethische moment speelde vooral een rol bij het tweede aspect waarop de twijfel

zich ging richten, namelijk de vraag of de psychologie in wetenschappelijk opzicht

wel ver genoeg gevorderd was om op een verantwoorde wijze uitspraken te doen

over mensen. Was de psychologie niet veel te snel uit het laboratorium gestapt

naar het concrete leven daarbuiten, zonder zich daarbij af te vragen of haar

methodische hulpmiddelen wel voldoende betrouwbaar waren om deze sprong te

wagen? In dit verband merkte De Groot op dat veel psychologen zich op de

„diepere" karakterstructuur van de mens geworpen hadden, zonder dat zij over

een methodisch goed gefundeerd instrumentarium beschikten om dit verantwoord

te kunnen doen. Zijns inziens was deze gang van zaken niet alleen uit weten-

schappelijk oogpunt onverantwoordelijk, maar ook uit moreel: „De beoordeling

van het karakter van de medemens is een uitermate precaire en problematische

aangelegenheid. Het is heel iets anders of men ten onrechte vaststelt, dat iemand

geen technische aanleg heeft, of dat men ten onrechte beweert, dat iemand onbe-

trouwbaar is". Want als een dergelijk diep ingrijpend oordeel op een manier tot

494

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen