Wetenschap en rekenschap - pagina 577

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

heeft en inspireert Binnen, maar voor een niet onbelangrijk deel ook buiten de

centrale interfaculteit

In Van Riessens denken komen mijns inziens twee lijnen samen De eerste lijn is

uitgezet door Dooyeweerd Het is een kritische lijn De tweede lijn is uitgetekend

door Vollenhoven Het is een comprehensieve lijn, de lijn van een omvattende

schriftuurlijke of, zoals Van Riessen ook wel zegt, schriftmatige filosofie In de

eerste lijn dringt het wijsgerige denken naar zijn grenzen en voorondersteUmgen

In de tweede lijn begint Van Riessen als het ware aan gene zijde van de grens en

zoekt de wijsbegeerte naar een wijsheid waarvan het begin en beginsel overeen-

komstig de Schrift gelegen is in „de vreze des Heren" (Spr 9 10) Deze twee lijnen

nu wil Van Riessen gezamenlijk en gelijktijdig in zijn filosofie tot haar recht laten

komen „Onze beschouwing heeft geleid tot de wezenlijke verbinding tussen de

wijsheid en de grensvragen" (Wb 19)

De kritische lijn wordt door Van Riessen zichtbaar gemaakt in een brede bespre-

king van Dooyeweerds transcendentale kritiek, waarin hij aanknoopt bij een

eerder gememoreerd argument van Zuidema Dooyeweerds benadering en be-

doeling wordt afgewezen, omdat een strikt theoretisch bewijs dat alle theorie

religieus bevooroordeeld is zijns inziens de tegenstander niet overtuigt, veeleer als

een boemerang werkt De conclusie slaat immers terug op de gevolgde bewijs-

voering, ook deze moet reeds religieus bevooroordeeld zijn en mist dus overtui-

gingskracht Dooyeweerd zit met andere woorden in een „vicieuze cirkel" gevan-

gen (Wb 129) Zijn oogmerk om langs de weg van een transcendentale kritiek het

gesprek tussen de verschillende wijsgerige richtingen open te houden of open te

breken is tot mislukken gedoemd Het stellig beroep op een structurele stand van

zaken, in casu op de synthetische structuur van het theoretisch-wetenschappelijke

denken, waar toch ook de niet-chnsten denker zich rekenschap van zou moeten

geven, vindt bij andersdenkenden geen gehoor (Van Riessen heeft trouwens zelf

reeds een andere kijk op de structuur van de wetenschap, zie vervolg) Ook in de

transcendentale kritiek zijn stelling en onderstelling, theorie en religie niet te

ontkoppelen (Wb 131)

Als ik het goed zie, staat Van Riessen op dit punt niet zo ver van Van Peursen, die

X eveneens de wereld zo nauw betrekt op de mens, ook in diens religieuze diepgang,

dat een beroep op een feitelijke en structurele stand van zaken gewoon niet

overkomt Wat is dan het oogmerk van een transcendentale kritiek volgens Van

Riessen'' Niet zozeer eenheid met andersdenkenden als wel de eenheid van we-

tenschap en geloof

Comprehensieve filosofie en communicatie

Hier kom ik op wat ik zie als de tweede, de comprehensieve lijn van Van Riessens

denken Trancendentale bezinning op empirie en theorie dringt zijns inziens niet

maar (met Dooyeweerd) tot aan de grenzen van het wetenschappelijk denken

571

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen