Wetenschap en rekenschap - pagina 447

ECONOMIE OP WEG

een sluitende verklaring te hebben.

Men voldoet in zekere zin aan het ideaal van Kuyper. Men wil de echte nood in

deze wereld kennen en men schuwt het niet te breken met het traditioneel para-

digma. Een breken ten dienste van de vooruitgang.

5. Veblen-Galbraith variant^

Ook in deze variant heeft men kritiek op het neo-klassiek denken, maar men

besteedt meer aandacht aan de uitwerking van eigen ideeën. Men kan ten aanzien

van deze variant de volgende veronderstellingen onderscheiden:

a. het maatschappelijke voortbrengingsproces is een onderdeel van een groter

maatschappelijk systeem;

b. instituties spelen in het economisch proces een belangrijke rol en zonder kennis

van de invloed van bijvoorbeeld grote ondernemingen, kartels en trusts kan

men geen inzicht verkrijgen in de prijsvorming.

c. in het economisch leven manifesteren zich concentraties van macht; macht en

conflict zijn centrale elementen en daarom is ook de inkomstenverdeling van

belang.

d. de economische ontwikkeling draagt het karakter van een evolutie; er is sprake

van een cumulatief proces; onevenwichtigheden brengen creatieve krachten

naar voren en moeten daarom ook positief worden gewaardeerd.

Tot zover de veronderstellingen van deze variant.

Met name onder invloed van Galbraith is deze variant bekend geworden. Gal-

braith vraagt aandacht voor de toenemende invloed van het zogenaamde plan-

ningsysteem, dat steeds meer in de plaats komt van het marktsysteem.

In zijn analyse van de moderne geïndustrialiseerde maatschappij laat Galbraith

zien welke invloed het toppersoneel, de zogenaamde technostructuur, heeft bij de

inrichting van het economisch proces. De wetenschap wordt steeds meer in dienst

gesteld van de beheersing van de werkelijkheid.

In het planningsysteem wordt weinig meer overgelaten aan het vrije spel van de

maatschappelijke krachten. Men gebruikt in grote delen van het economisch leven

moderne beheers- en regeltechnieken. De toekomst van dit planningsysteem is

welhaast gegarandeerd omdat in de moderne industriële maatschappij de arbei-

ders in de industrie goed betaalde aanhangers van dit systeem blijken te zijn.

In deze variant van de politieke economie is er nog wel plaats voor een analyse van

de beslissingen van economische subjecten in de trant van het evenwichtsdenken.

In elke samenleving blijft er wel een plaats over voor het marktsysteem; een

systeem waarin de allocatie van schaarse middelen op de markt onder invloed van

vraag en aanbod plaats vindt.

Maar het centrum van de wetenschappelijke belangstelling gaat uit naar de ana-

lyse van het planningsysteem.

441

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen