Wetenschap en rekenschap - pagina 161

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

gebeurtenissen. Wat in deze bijdrage niet in de laatste plaats zal worden beoogd is

een heropening van de dialoog met „de mannen van naam" die ons zijn voorge-

gaan. Opdat aldus uit hun beleid en uit hun werk de specifieke signatuur zichtbaar

wordt die in de loop van de historie als het zuurdesem gold voor het praktisch en

wetenschappeUjk bedrijfin de Valeriuskliniek.

De voorgestelde dialoog houdt in dat de geschiedvorsende auteur zich in de regel

meer vragender — dan stellender — of constaterenderwijs zal richten tot hen die de

geschiedenis hebben gemaakt. Hij is zich ervan bewust dat een antwoord op zijn

vragen niet zelden zal uitblijven, zelfs wanneer hij de juiste formuleringen weet te

vinden. Daarmede wordt bij wijze van onverwachte toegift het voorlopige en

onvoltooide karakter van onze existentie — ook in historisch perspectief — nog

eens onderstreept. De beklemtoning van het onvoltooide, en de afwijzing van het

gesloten mensbeeld hebben op onovertroffen wijze gestalte gekregen in de klas-

sieke pathografieën van de psychiater Ludwig Binswanger. Het is zijn grote ver-

dienste geweest dat hij in het streven naar een synthese tussen „Lebensfunktion

und Lebensgeschichte" de weg heeft vrijgemaakt naar de confrontatie met een

verleden waarin de uniciteit en de onuitputtelijkheid van de menselijke existentie

zich onweerstaanbaar aan ons opdringen. Wie in dat licht een poging doet tot

geschiedschrijving ontwaart perspectieven waarvan de essentie gestalte heeft ge-

kregen in de eenwording van twee tegengestelde doch niet onverenigbare bewe-

ringen. De ene luidt, in navolging van het woord van de Prediker, dat er niets

nieuws is onder de zon. De andere bewering sluit aan bij een klassieke grondstel-

ling van de fenomenologische anthropologic, waarin de uniciteit en de onher-

haalbaarheid van ieder existentieel gebeuren worden benadrukt.

De signalering van de zojuist geschetste perspectieven houdt voor de auteur als

amateuristisch geschiedschrijver een opdracht in. Deze opdracht schrijft hem voor

dat hij geen genoegen zal mogen nemen met de vaststelling van de discontinuïteit

die zich in crises en in plotselinge, onverwachte, soms fataal lijkende veranderin-

gen openbaart. Hij zal desondanks blijven speuren naar de zin van het bestaan

zoals deze naar voren komt in de zichtbare en ervaarbare manifestaties van het

dynamisch geladen beginsel van de identiteit.

Werd met de voorafgaande opmerkingen getracht de intentionele stellingname

van de auteur te expliciteren, in de thans volgende notities komen de beperkingen

van het voorgenomen werk aan de orde, zoals zij zich telkens weer aan de onder-

zoeker voordoen. Zij werden op heldere wijze verwoord door Fortmann. In zijn

„Inleiding tot de cultuurpsychologie" staat hij uitvoerig stil bij de functie en de

betrouwbaarheid van het geheugen en de herinnering in relatie tot de beschrijving

van een cultuur. Hij wijst er in dat verband op dat in de weergave van feiten,

ervaringen en gebeurtenissen uit het persoonlijk leven een belangrijk reconstruc-

tief element besloten ligt. De herinnering beschrijft hij in dat verband als een

accomodatievermogen waarvan de hoedanigheden in de termen van een cognitief

schema nader kunnen worden beschreven. Nu is dat schema geen onveranderlijke

157

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen