Wetenschap en rekenschap - pagina 565

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

werd nadien predikant en studeerde enige tijd bij Felix Kruger in Leipzig In 1926

volgde hij de twee jaar tevoren overleden Geesink op, althans wat de filosofie

betreft Officieel doceerde hij filosofie en (theoretische) psychologie en beider

geschiedenis, vanaf 1958 filosofie, geschiedenis der filosofie en wijsgerige antro-

pologie Niet zozeer in Logos en ratio, de inaugurele rede van 1926, als wel in zijn

boek van 1933 Hel calvinisme en de reformatie van de wijsbegeerte blijkt funda-

mentele en ook door de schrijver zelf erkende verwantschap met het denken van

Dooyeweerd (CR 316) Vanaf de oprichting tot aan zijn emeritaat is Vollenhoven

voorzitter geweest van de eerder genoemde Vereniging voor Calvinistische Wijs-

begeerte

Ook bij Vollenhoven vindt men het principiële pleit voor een ,,schriftuurlijke

wijsbegeerte" (CR 22) en een kundige afwijzing van alle pogingen tot synthese met

de gangbare wijsbegeerte (CR 16) Bovendien treft men bij hem Kuypers leer aan

van de soevereiniteit in eigen kring (CR 26), enerzijds uitgewerkt in een kosmo-

logische functieleer, dit is de leer van de vele, eigen-aardige functies of aspecten

van de werkelijkheid (CR 31), anderzijds in een hierop gebouwde kwalitatieve

verbandsleer, dit is de leer van kwalitatief verschillende rijken (van mensen,

dieren, planten, dingen) en maatschappelijke verbanden, die elk hun eigen aard en

verantwoordelijkheid hebben (CR 32) De verdere ontwikkeling van Vollenho-

vens systematiek kan men afiezen uit diverse edities van zijn niet in druk ver-

schenen syllabus Isagooge phüosophiae

Divergenties met Dooyeweerd zijn er overigens ook Ik noem drieërlei Allereerst

geeft Vollenhoven geen voorrang aan de kentheone, maar aan de ontologie

(,,kennen is een onderdeel van het zijn", IP 9) Vollenhoven houdt hieraan vast

ook in deze zin, dat geen „transcendentale kritiek van het theoretisch denken"

wordt geleverd, geen poging wordt ondernomen om de algemene strekking van

een gegeven wetenschappelijk of wijsgerig systeem doorzichtig te maken vanuit de

theoretische stuurkracht van een wetsidee of, nog dieper, vanuit de boventheore-

tische drijfkracht van een religieus grondmotief Niet de kenleer maar de zijnsleer

gaat voorop De vraag komt nu wel op, of er nog een basis of aangrijpingspunt is

voor het gesprek met andersdenkenden, zoals Dooyeweerd in zijn transcendentale

kritiek beoogde

Een tweede punt hangt hiermee samen Het verschil tussen christelijke en

niet-christelijke wijsbegeerte schuilt voor Vollenhoven niet zozeer in de gefixeerde

veelheid van een viertal grondmotieven maar hierin, dat slechts de ,,schriftuur-

lijke" wijsbegeerte (casu quo de christelijke wetenschap) leeft bij tweeërlei ken-

nisbron, te weten bij „Schriftuur en natuur" ze bestudeert de kosmos bij het licht

van Gods openbaring (IP 119) Zo rijst echter wel de (kennistheoretische') vraag,

of en in hoeverre gelovige (of eventueel theologische) kennis van Gods Woord

zich in een conceptie laat samenvoegen met empirisch-wetenschappelijke kennis

van de kosmos

En dan een derde punt Uit het voorgaande mag niet worden afgeleid, dat Vol-

lenhoven op grond van de bijbel meende te kunnen filosoferen over God Evenals

559

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen