Gesprekken over honderd jaar Vrije Universiteit - pagina 296

beoefenen van mentaliteitsgeschiedenis. Dit onderzoek is,

naar ik aanneem, belangrijk voor elk onderzoek dat door

onze vakgroep verder ondernomen gaat worden, en het is

met name op dit punt, het middeleeuwse mentaliteitsgege-

ven, dat wij met onze belangstelling voor het middeleeuwse

christendom aansluiten bij het onderzoek zoals dat elders

gebeurt.

Het voorstel om Georges Duby van het College de France

te Parijs eredoctor van de Vrije Universiteit te maken, is

afkomstig uit de subfaculteit geschiedenis, en met name uit

de vakgroep middeleeuwen.

Duby begon als sociaal-economisch historicus en maakte

daarmee al grote naam. Hij onderzocht vooral de agrari-

sche samenleving en ontdekte geleidelijk aan dat de

economische factoren geen afdoende verklaring bieden

voor maatschappelijke veranderingen. Want de keuze van

menselijke maatregelen ten aanzien van materiële proble-

men waarvoor een gemeenschap geplaatst wordt, wordt

namelijk primair bepaald door een mentaliteit, door een

communis opinio van een groep ten aanzien van levens-

waarden, waarvan men zich doorgaans slechts ten dele

bewust is.

De betekenis van Georges Duby is van ons uit bezien, dus

vanuit de V.U., daarom zo van belang, omdat geestelijke

waarden die in het verleden meegespeeld hebben en die

door een conventioneel christelijk historicus nog slechts in

achterhoedegevechten verdedigd kunnen worden tegen

sociaal-economische verklaringen van de geschiedenis,

aldus door Duby weer via de voordeur geïntroduceerd

worden; en bij deze herintroductie hebben die waarden een

zeer gelukkige metamorfose ondergaan: het zijn beleefde

waarden geworden in plaats van dogmatische gegevenhe-

den. De theologische normeringen van die waarden staan

niet meer voorop, maar de vraag is thans: hoe leefde men

met die waarden, en hoe werkten zij door in de samenle-

ving, in samenhang met de materiële determineringen die

evenzeer hun betekenis hebben gehad.

Ik vraag me overigens wel eens af of in de belangstelling

voor de sociaal-economische aspecten van het verleden

niet te veel wordt uitgegaan van een overheersende eigen-

tijdse mentaliteit. In de waarde-oordelen van deze mentali-

teit staan de sociaal-economische gegevens uitermate

centraal. En in hoeverre komen wij dan niet in de verlei-

ding om aan het verleden een zelfde mentaliteit toe te

kennen?

292

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen