Wetenschap en rekenschap - pagina 559

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

in agnostische richting Na de tweede wereldoorlog was hij enige tijd bestuurslid

van het Humanistisch Verbond Ook filosofisch stond Pos bepaald niet stil Wel

bleef hij de eigen inbreng en betekenis van de theorie ten overstaan van de

concrete ervaring beklemtonen, maar de theoretische apnon's werden in toene-

mende mate gerelativeerd, het scherpe onderscheid van natuur- en cultuurweten-

schappen werd tot een vloeiende overgang, zijn idealistisch uitgangspunt onder

invloed van het evolutionisme en marxisme tot een meer realistische positiekeuze

en in verband hiermee werd de vraag naar de verhouding van theorie en empirie

meer en meer overstemd door de vraag naar de verhouding van theorie en praxis,

een pleit voor humaniteit m een wereldsamenleving Het tweede deel van Pos'

Verspreide Geschriften en andere publikaties documenteren deze ontwikkeling

Al met al werkte Pos ideeën uit, die achteraf gezien al in zijn V U -periode waren

gaan gisten, toen hij bijvoorbeeld de „absolute subjectiviteit" van het idealisme

zocht te vervangen door „reële subjectiviteit", de theoretische vraagstelling rela-

teerde aan een „practisch correlaat" en de „houding der bewogenheid" constitu-

tief achtte voor het kennen van de mens (VG I 29, 31, 37) Via taalwetenschap en

taalfilosofie had Pos de V U welbeschouwd met hoogst actuele wijsgerige vraag-

stellingen geconfronteerd

2 DE PERIODE VAN WIJSGERIGE SYSTEMATISERING

Kort na de aanstelling van Pos ging de V U over tot de benoeming van twee

professoren met een expliciet wijsgerige leeropdracht Dooyeweerd ontving in

1926 een hoogleraarsfunctie in de juridische faculteit, zijn zwager VoUenhoven

verkreeg ter zelfder tijd het ordinariaat in de faculteit der letteren en wijsbegeerte

Het zijn Dooyeweerd en VoUenhoven geweest die zonder de geschiedenis der

wijsbegeerte of het eigentijdse denken ook maar een ogenblik te verwaarlozen aan

de V U het filosoferen vanuit een christelijk uitgangspunt systematisch hebben

doordacht en uitgebouwd De resultaten van beider inspanning zijn van heverlede

in brede kring bekend geworden als „wijsbegeerte dei wetsidee" Een nogal

misleidende term, allereerst omdat zij de uiteenlopende stijl van filosoferen van de

twee genoemden uitwist, vervolgens omdat de woorden „wijsbegeerte der wets-

idee" een typisch dooyeweerdiaanse gedachte herbergt, die men tevergeefs bij

VoUenhoven zal zoeken en tenslotte ook, omdat Dooyeweerd zichzelf op latere

leeftijd van de bewuste term meer en meer gedistantieerd heeft ^^ Voor het overige

hebben beide geleerden hun gemeenschappelijke grondovertuiging steeds op de

voorgrond gesteld en deze ook uitgedragen via de Vereniging voor Calvinistische

Wijsbegeerte (1935), in het verenigingsorgaan Philosophia Reformata (1936) en

naderhand ook door middel van de Stichting Bijzondere Leerstoelen voor Calvi-

nistische Wijsbegeerte aan Openbare Universiteiten en Hogescholen (1947), vanaf

553

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen