Wetenschap en rekenschap - pagina 575

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

scholastische tweedeling van de werkelijkheid in een natuurlijk-verstandelijk en in

een bovennatuurlijk-religieus gebied

Met Dooyeweerd is Van Peursen er dus van overtuigd, dat de mens heel de

werkelijkheid religieus doorleeft, ook wanneer hij wijsbegeerte of wetenschap

beoefent De vraag is slechts of het religieuze uitgangspunt van de christen-denker,

met Dooyeweerd gesproken, in een „radicale" of „absolute antithese" staat

tegenover de humanistische (met-chnstelijke) filosofie (NCI 114,507) Van

Peursen dingt als reformatorisch christen met af op het radicaal karakter van de

zonde en haar uitwerking ook in de filosofie Toch gaat zijns inziens aan de

antithese (Gods „neen" tegen de verscheurende werking van de zonde) de these

(Gods „ja" tegen de schepping die „zeer goed" heette. Gen 131) vooraf, zodat de

genoemde antithese nooit absoluut kan zijn In de lijn van H Bavinck en wellicht

nog meer van de zendingshoogleraar J H Bavinck en diens Religieus besef en

christelijk geloof {\949) wijst Van Peursen erop, dat ook in de niet-chnstelijke

wereld God present is, dat het de waarheid is die daar (trouwens ook onder

christenen) in ongerechtigheid wordt ten onder gehouden (Rom 1 18), zodat het

zogenaamde niet-chnstelijke grondmotief altijd een raadselachtige mengeling is

van goddelijk appel en menselijke afweer, van Waarheid en leugen

Het gevolg van deze zienswijze is niet, dat Van Peursen de wijsgerige communi-

catie met andersdenkenden aanvaardt en Dooyeweerd haar verwerpen zou Wel is

het gevolg dat de communicatie bij beiden langs andere lijnen verloopt Dooye-

weerd meent de theoretische denkgemeenschap en de wijsgerige dialoog met

andersdenkenden te kunnen vasthouden, omdat ook bij een tegengesteld religieus

vertrekpunt zowel christenen als niet-chnstenen dankzij Gods,,algemene genade"

geconfronteerd worden met dezelfde in Zijn scheppingsorde gegronde stand van

zaken Van Peursen ziet deze stand van zaken niet zitten („de zaken staan niet, als

zin bewegen zij steeds, zijn ze zinvol"), houdt ondertussen ook de wijsgerige

communicatie vast, maar zoekt zo niet een „aanknopingspunt" (een term die uit de

scholastieke theologie stamt) dan toch een „aangrijpingspunt" (een term die

schrijver dezes eens van J H Bavinck hoorde) in de aangenomen ,,presentie

Gods" onder alle mensen en volkeren dankzij Zijn algemene openbaring ^'

Vanuit zijn drang naar concrete, praktische filosofie heeft Van Peursen zijn wijs-

gerig en wetenschapstheoretisch onderzoek tegenwoordig toegespitst op vergelij-

king van cultuurkringen, waarbij de derde wereld, de rol van wetenschap en

mensbeeld de betrokkenheid van „onderbouw" op ,bovenbouw" of van maat-

schappijstructuur op cultuur en religie aan de orde worden gesteld Deze en

verwante vraagstellingen kondigden zich reeds aan in zijn Strategie van de cultuur

(1970) en zullen onder meer worden uitgewerkt in een nog te publiceren studie

over Sciences Between Heuristics and Ethics

Vanuit de vakgroep van Van Peursen wordt ook de logica behartigd, een vak dat

na Hoedemaker en Geesink door Vollenhoven, Zuidema en Klapwijk gedoceerd

is Vooral in de zinvan wijsgerige logica Een vrucht hiervan is vroeger onder meer

geweest VoUenhovens Hoofdlijnen der logica (1948) Sinds 1970 behandelt

569

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen