Wetenschap en rekenschap - pagina 563

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

De vele kringen, de ene mens en de wetenschap

Kuypenaans is de wijsbegeerte der wetsidee ook hierin, dat vanuit het grondmo-

tief van de christelijke religie de consequenties ervan doordacht werden in termen

van een chnstelijk-wijsgenge maatschappij-, mens- en wetenschapsbeschouwing

Uitgangspunt werd de calvinistische leer van de soevereiniteit van God, nader, de

kuypenaanse leer van de soevereiniteit in eigen kring De leer van de soevereiniteit

in eigen kring was door Groen en Kuyper, zoals we eerder zagen, in eerste instantie

opgevat als een sociologisch beginsel de verschillende kringen en verbanden in de

samenleving (staat, kerk, gezin, bedrijf enzovoort) zouden staan onder eigen

„scheppingsordeningen" en daarmee een eigen vorm, functie en verantwoorde-

lijkheid van God ontvangen hebben Dooyeweerd heeft deze leer uitgewerkt tot

een wijsgerige sociologie in de zin van een kwalitatief sociaal pluralisme, een

pluralisme dat de verscheidenheid van verbanden in de samenleving niet klakke-

loos verklaart vanuit een verscheidenheid van (menselijke) doelstellingen, maar

(met name waar het gaat om staat, kerk, gezin enzovoort) uit een verscheidenheid

van (goddelijke) scheppingsstructuren Met deze pluralistische maatschappijbe-

schouwing heeft Dooyeweerd een christelijk alternatief gezocht te formuleren

tegenover de individualistische en collectivistische maatschappijvisies zoals die

vanuit het liberalisme en socialisme ontwikkeld waren

Deze sociaal-wijsgenge verbandsleer heeft Dooyeweerd, gegeven het religieuze

uitgangspunt van Gods schepperssoevereiniteit, met theologisch-dogmatisch maar

wijsgeng-kntisch („transcendentaal-empirisch") verdedigd door van de soeverei-

niteit in eigen kring als sociologisch beginsel terug te gaan op de soevereiniteit in

eigen kring als kosmologisch beginsel (Kuyper en Geesink waren hem in deze

richting reeds enigermate voorgegaan) De eigenaardigheid van de verschillende

samenlevingsverbanden blijkt namelijk volgens Dooyeweerd samen te hangen

met en gegrond te zijn in een eigenaardige verscheidenheid van wijzen waarop de

mens de werkelijkheid pleegt te ervaren ruimtelijk, fysisch, biotisch, psychisch,

logisch, sociaal, esthetisch, ethisch enzovoort En dat telkens conform bepaalde

wetten Indien ergens, dan blijkt bij Dooyeweerd de doorwerking van de feno-

menologische methode wel in de concrete analyse van de veelvoudigheid van

subjectief-menselijke ervaringswijzen in haar intentionele betrokkenheid op de

veelvormigheid van de objectieve ervaringswerkelijkheid, dat wil zeggen in het

pluralisme van „wetskringen"

ü e leer van de „soevereiniteit in eigen kring van de samenlevingsverbanden" en

die van de „soevereiniteit in eigen kring van de wetskringen" noodzaakte Dooye-

weerd vervolgens tot antropologische bezinning De mens fungeert weliswaar,

sociologisch gesproken, in een verscheidenheid van verbanden Hij oriënteert zich

ook, kosmologisch gezien, in een verscheidenheid van empirische betrekkingen

Toch gaat hij deze tijdelijke verscheidenheden te boven als een ik-zelf, in de

identiteit van zijn persoon Het is op dit precaire punt, dat Dooyeweerd wederom

aansluiting zocht bij Kuyper, voorzover deze tenminste het dualisme van ziel en

557

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen