Wetenschap en rekenschap - pagina 416

J. G. KNOL

naar voren. Het kapitalisme wordt gekenmerkt door twee karakteristieken t.w.

a. er wordt geproduceerd voor de markt

b. de arbeid is een „waar" geworden.

Het kapitalisme is een manier om waren voort te brengen, een „mode of commo-

dity" produktie. Hierbij worden de goederen gemaakt voor zowel eigen gebruik als

voor de markt. De waren zijn nu produkten van arbeid, die zowel nuttig zijn als

voor andere goederen kunnen worden geruild. Er is sprake van een gebruiks-

waarde en een ruilwaarde.

Er vindt in het proces een ruil plaats van goederen die alle het zelfde kenmerk

hebben namelijk dat er een zekere hoeveelheid arbeid mee verbonden is. In het

ruilproces gaan de mensen een relatie met elkaar aan. Men krijgt bij de ruil een

produkt waarin een bepaalde hoeveelheid sociaal noodzakelijke arbeid is beli-

chaamd.

De arbeidswaardeleer concentreert zich op het gemeenschappelijke, op basis

waarvan de goederen kunnen worden vergeleken. In de waarderelaties tussen de

„commodities" komen de sociale relaties tussen mensen naar voren. Deze ar-

beidswaardeleer is onderdeel van een sociale wetenschap en onderdeel van het

onderzoek naar de bestaande sociale verhoudingen.

De economische wetenschap waarin de objectieve waardeleer tot zijn recht komt,

analyseert en formuleert wetten betreffende de oorsprong, de verdeling en de

vermeerdering van de welvaart. En omdat de accumulatie van het kapitaal als de

belangrijkste oorzaak van de stijging van de welvaart wordt beschouwd, concen-

treert zich de belangstelling dan ook op de verklaring van de aard en een analyse

van de gevolgen van de accumulatie van het kapitaal. En tegelijkertijd vindt er een

onderzoek plaats naar de effecten van veranderingen in de kwantiteit en kwaliteit

van de andere produktiefactor, de arbeid, op de groei van het nationaal produkt.

Niet het individueel economisch subject, maar de klasse van de arbeiders, van de

kapitalisten en van de grondeigenaren, zijn de groepen die van belang zijn voor de

ontwikkeling van de samenleving.

De klassieke wetenschap onderzoekt het functioneel verband tussen het niveau

van de produktie in een volkshuishouding en de in het verleden plaats gevonden

hebbende accumulatie van kapitaal.

Met nadruk moet worden gesteld dat hier sprake is van een zekere volgorde. Eerst

is er accumulatie; daarna in de volgende periode de produktie. En deze produktie

gaat weer aan de ruil van eindprodukten vooraf Dat heeft betekenis voor de

prijsvorming. De prijsvorming van de produktiefactoren wordt als het ware los-

gekoppeld van de prijsvorming van eindprodukten. De beide markten zijn immers

onafhankelijk van elkaar.

3. Overgangsfase

Tot in het midden van de vorige eeuw overheerst de door Ricardo geformuleer-

410

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen