Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 23

sche faculteit die slechts voor de Nederlands Hervormde Kerk een predi-

kantenopleiding bood in discussie. En in Amsterdam pleitte men voor een

vrije universiteit om van het illustere athenaeum een stedelijke universiteit

te kunnen maken. De nieuwe wet werd één groot compromis. Voorstanders

van Amsterdam en Groningen werkten samen, zodat er in plaats van een

beperking tot twee staats-universiteiten opening kwam voor meerdere vrije

universiteiten met behoud van de drie Rijksuniversiteiten.

De theologische faculteit werd een faculteit voor godsdienstwetenschap

onder de naam godgeleerdheid. Niet de openbaring van God, maar het

verschijnsel van de godsdienst werd object van onderwijs en onderzoek. De

Hervormde Kerk mocht, op grond van de bestaande traditie, twee kerke-

lijke hoogleraren bij deze faculteit voor godsdienstwetenschap aanstel-

len.15

De wet stond vanaf 1 oktober 1877 de stichting van een eigen universiteit

toe. Amsterdam ging daar direct toe over. Het Athenaeum Illustre werd

omgevormd en de stadsbibHotheek werd universiteitsbibliotheek. Kuyper

echter bezat niets anders dan zijn pen. De synode van de Hervormde Kerk

hielp hem door zeer partijdig kerkelijke hoogleraren te benoemen. Dat

wekte een reactie op, waarvan Kuyper ten behoeve van zijn conceptie van

een vrije universiteit gebruik maakte.

De Standaard n De Heraut gaven aan zijn pen een verreikende invloed.

Als geleerde, als Utrechts en later Amsterdams predikant van de Her-

vormde Kerk en tenslotte als leider en woordvoerder van de oudste geor-

ganiseerde poUtieke partij, de Anti-Revolutionaire Partij, maakte Kuyper

vele volgelingen.

De oudere gedachte aan een seminarie in Amsterdam, waaraan in 1850

de namen van Isaac da Costa en J.A. Wormser verbonden zijn, werd door

zijn invloed vanaf 1870 vervangen door de idee van een universiteit. Er was

onvoldoende eensgezindheid om een theologisch seminarium tot stand te

brengen, maar ook al zou nog vaak een tekort aan eensgezindheid blijken,

achter de idee van een eigen universiteit werden voldoende krachten ge-

bundeld om die universiteit tot stand te brengen.

Het is van belang om in dit boek op te merken dat het Kuypers initiatief

in 1870 is geweest om geen seminarium maar een universiteit te wensen,

ook al zou die moeten beginnen met één leerstoel per faculteit. Immers

daarmee is tevens de idee van een universiteitsbibliotheek gegeven, ook al

zou die met enkele boeken moeten beginnen.

En het is niet anders gegaan. De universiteit begon met vijf hoogleraren

en vijf studenten en de bibliotheek is zeer langzaam uitgegroeid tot deze

pas in de jaren 1950 tot 1970 kon gaan uitgroeien tot een volwaardige, zij

het nog kleine, universiteitsbibliotheek.

Met de stichting van de Vrije Universiteit was wel het beginsel van een

universiteitsbibliotheek gegeven, maar nog niet de behoefte, de mogelijk-

heid en het begin. De behoefte was in 1880 gering, omdat de hoogleraren

zelf over redelijke tot belangrijke bibliotheken beschikten. Bovendien was

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen