Wetenschap en rekenschap - pagina 19

DE VRIJE UNIVERSITEIT ALS BIJZONDERE INSTELLING 1880-1980

wetenschappen valle en een eenheid van beginselen hersteld zij tusschen classiek

gezinden op elk terrein." Hieraan werd nog als argument toegevoegd, dat de

kerkelijke gemeenten, die de gezuiverde waarheid naar Gods woord liefhebben,

steeds dringender vragen naar predikers, die in hart en nieren gereformeerd zijn.

Daarom was het nodig de theologie van uitheemse bestanddelen te zuiveren om

door eenheid van beginselen en gestrengheid van methoden weer dienstbaar te

worden aan de uiteenzetting en verdediging van het allerheiligst geloof,,,. .. dat

zeer bijzonderlijk aan de Gereformeerden dezer landen als pand wordt toever-

trouwd." Dit laatste — het citaat — zou naderhand een der criteria voor het nader

bepalen van gereformeerde beginselen worden. Tevens werd de theologie tot de

koningin der wetenschappen verklaard.

Nog op een andere wijze werd de doelstelling van de te stichten universiteit

verwoord. Wanneer er geen christelijke universiteit zou komen, dan dreigde het

gevaar, aldus de circulaire, dat „ . . . de hogere ontwikkeling van ons volksleven in

handen van het ongeloof overga; de wetenschap een instrument tegen de eere van

Christus worde: en het gehele corps onzer staatslieden, rechtsgeleerden, artsen,

letterkundigen en natuurbeoefenaars, met al den invloed waarover zij in den lande

beschikken, zich keeren tegen onze beginselen en apostelen worden van een

naturalisme, dat ten slotte alle geestelijk leven vermoordt". Behalve een tegengaan

van een verdere voortschrijding van de secularisatie hoopte men toch ook, dat de

Vrije Universiteit mede een instrument zou kunnen worden voor herkerstening en

bewaring van de orthodoxie, en tevens vervuld van de hoop, de secularisatie te

kunnen terugdringen. Wetenschap en wetenschappelijke scholing enerzijds en de

samenleving anderzijds hadden in de ogen der stichters van de universiteit iets met

elkaar te maken. Dat was toenmaals een minder gangbare gedachte dan thans het

geval is, nu de wetenschappen in allerlei opzichten mede richting geven aan de

ontwikkeling der samenleving. Universiteit en maatschappij waren in 1880 in het

algemeen nog tamelijk los van elkaar staande gebieden.

Na de instituering van de Vereniging moest er uiteraard een aanvang worden

gemaakt met de voorbereidingen voor de stichting der universiteit. Op de alge-

mene vergadering der Vereniging van 3 juni 1879 werd het college van directeuren

benoemd en eveneens het college van curatoren, terwijl voorts besloten werd, dat

op korte termijn twee hoogleraren zouden worden benoemd, die de beide colleges

tevens zouden adviseren bij haar verdere werkzaamheden. Het was duidelijk, dat

er niet met een volledige universiteit, die alle faculteiten omvatte, kon worden

begonnen; daarvoor waren noch het geld noch de mankracht beschikbaar. Dat

deswege voorshands niet gedacht kon worden aan de instelling van de faculteiten

der natuurwetenschappen en der geneeskunde was alleszins begrijpelijk, hoewel

nagenoeg van meet af aangedrongen werd op de instelling van laatstgenoemde.

Trouwens, de motieven, die tot de stichting van een eigen christelijke universiteit

geleid hadden en de doeleinden, die zij zou moeten realiseren, maakten het tot een

vanzelfsprekende zaak in ieder geval te starten met de faculteiten van godge-

leerdheid, letteren en rechten. En zelfs de bemanning daarvan was toenmaals nog

15

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen