Wetenschap en rekenschap - pagina 478

G. KUIPER HZN

zelfs primair bedoeld was) nonfunctioned. Velen van hen hadden ook de diepe

wens door handarbeiders als huns gelijken te worden beschouwd (arbeiderisme),

maar in die kringen werden zij gewantrouwd als mensen die als het er op aankwam

nooit echt „gewerkt" hadden en wier studentenleven ver van hun bed geleefd werd

(salonsocialisten).

Intussen dient men te bedenken dat er heel grote maatschappelijke veranderingen

in Nederland hebben plaatsgevonden, die ook hun uitwerking op het weten-

schappelijk bedrijf niet hebben gemist. Tot de meest opvallende behoort wel de

ontzuiling en waarschijnlijk de verdere ontkerkelijking (de laatste volkstelling is

van 1971!). Dat wil derhalve zeggen dat vermoedelijk het percentage onkerkelij-

ken is toegenomen, en — weer vermoedelijk — het percentage Rooms-Katholieken

is afgenomen. Het ligt in de rede dat daarmee het percentage dat confessioneel

stemt is afgenomen, een verschijnsel dat nog versterkt is doordat zowel in Gere-

formeerde als in Rooms-katholieke kring de eigen partij, de eigen vakbond e.d.

als emancipatieinstrument niet meer nodig zijn en niet meer als noodzakelijk

worden ervaren. Dat geldt met name voor de Rooms-Katholieken voor wie dit

machtsmiddel (de eigen organisatie) bijna uitsluitend betekenis had als machts-

middel: het N.K.V. bestaat in feite ook niet meer. In Protestantse kring ligt dat wat

anders: uitgangspunt was daar veeleer dat de Bijbel en het Christelijk geloof

gestalte moesten geven aan kunst en wetenschap, de economische politiek en de

partijpolitiek, met een grote vrees gelijkgeschakeld te worden met links of rechts of

midden door het gebruik van deze termen die voor hen vervreemdend werkten.

Hierop kom ik in de laatste paragraaf nog terug. Laten we hier zeggen dat deze

hoge pretentie, die niet waar gemaakt kon worden, velen met schuld belaadde,

meer dan hun een aanleiding te geven vrolijkweg alles over boord te zetten.

Niettemin begrepen ook velen dat zij hun christelijk geloof ideologisch gebruikten

en er christendommelijkheid van hadden gemaakt. De vrijheid van denken die

men elkaar daarna gaf, is verbazingwekkend geweest.

In Nederland is de periode van „aanpassing" nog niet voorbij. Aanpassing na-

melijk van de sociologiebeoefening aan de veranderde universitaire situatie en de

veranderde sociaal-economische situatie. Nog steeds blijven veel sociologen de

onder hen geijkte meningen verkondigen zonder een poging te doen de effecten

van b.v. politieke handelingen op zijn minst te onderzoeken en zo mogelijk tegen

elkaar af te wegen. Om een paar voorbeelden te noemen: Multinationals vormen

een macht, die steeds maar weer eenzijdig wordt afgeschilderd als een gevaarlijke

macht. De Shell ontduikt via verkoop onderweg of via verkoop eerst aan andere

landen de olieboycot van Zuid-Afrika. Waarom vraagt men zich niet af of de

multinationals misschien ook een neutraliserende werking hebben op rechts en

links politiek radicalisme? Tweede voorbeeld: de „me too research""* b.v. in de

chemische industrie mag overbodig zijn vanuit het gezichtspunt van de consument

(misschien ook niet, want omzeilen van octrooien en patenten maakt concurrentie

en daarmee lagere prijs mogelijk), maar er kunnen nevenvondsten plaatsvinden en

hij bevordert in ieder geval de werkgelegenheid voor chemici (ook van anderen

472

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen