Wetenschap en rekenschap - pagina 557

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Bavinck in feite de mens niet meer als een rationeel doch als een religieus wezen en

wil hij kennelijk in het voetspoor van Kuyper „in den mensch tot die centrale

eenheid teruggaan, die aan de differentiatie zijner faculteiten ten grondslag ligt en

die in de Heihge Schrift meermalen als het hart wordt aangeduid" Hier ligt het

„centrum van den mensch", dat tevens het „centrale punt voor de religie" is, waar

de mens in het seinen religionis of de sensus divinitatis (Calvijn) door God wordt

aangeraakt, herboren en gekend (VO 14) Daarom stuit de empirische psychologie

in de mens uiteindelijk ook op een grens, een geheim God alleen kent de schuil-

hoeken van het hart, de verborgen diepten van de menselijke persoonlijkheid

Zulke opvattingen zijn echter incidenteel, niet karakteristiek voor Bavincks

mensbeschouwing '^

Pos tussen filologie en filosofie

Tot de periode van wijsgerige verkenning aan de V U zou men ook nog kunnen

rekenen het optreden van Pos In 1924 werd H J Pos (1898-1955) aan de Vrije

Universiteit benoemd als hoogleraar in de algemene taalwetenschap en klassieke

filologie Verkennend was zijn optreden, omdat hij evenals zijn voorganger

J Woltjer zonder een uitgesproken wijsgerige leeropdracht toch telkens vanuit de

filologie langs allerlei wegen doordrong op wijsgerig terrein Tot een systematische

afsluiting van zijn gedachten kwam hij niet, zeker niet gedurende het achttal jaren

dat hij aan de V U verbonden was

Pos was een vroegrijpe geest Hij had oude talen gestudeerd aan de V U , linguïs-

tiek en wijsbegeerte te Heidelberg, Freiburg i B en Parijs Hij promoveerde in

1921 bij de neokantiaan Heinnch Rickert te Heidelberg en in 1923 aan de V U bij

R H Woltjer (zoon van de eerder genoemde Woltjer), die zich zijnerzijds verdiept

had in de Griekse filologie en filosofie Zur Logik der Sprachwissenschaft zo luidde

Pos' eerste proefschrift Hierin probeerde hij de taalwetenschap kennistheoretisch

te funderen in nauwe aansluiting bij het Heidelbergse neokantianisme

Dit was geen geringe opgave' Rickerts scherpe onderscheidingen van fysische en

psychische realiteit, van natuur- en cultuurwetenschappen, van zijn en gelding en

wat dies meer zij, heten zich moeilijk doorvoeren ten aanzien van het weerbarstig

fenomeen van de taal Pos wilde de taalwetenschap invoegen in het systeem van de

cultuurwetenschappen (LS 5), maar had de grootste moeite om de taal enerzijds

(als rijkdom aan klanken) toe te ordenen aan het gebied van het werkelijke zijn,

anderzijds (als schat aan betekenissen) te betrekken op het gebied van het

niet-werkehjke, tijdloze gelden Hield, gelet op de taal, het woord zich niet ergens

op in het midden tussen gegeven geluidsmatenaal en geldende betekenis (LS 64)''

En wat IS de status van de taalwetenschap'' In de lijn van Rickert trachtte Pos aan

de ene kant aan te tonen, dat de traditionele, formele logica ontoereikend is voor

de verschillende \vetenschapsgebieden, nader, dat de begrippen en methoden van

de verschillende wetenschappen, ook die van de taalwetenschap, zijn toegesneden

551

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen