Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 386

Nederlandse woorden in alfabetische volgorde van het Woordenboek der

Nederduitsche en Fransche Taaien door F. Halma, 2e druk Amsterdam en

Utrecht, 1729. In zijn inleiding schrijft Doeff dat hij het werk zelf begon ten

dienste van de tolken te Nagasaki en in hun dialect. Daarna kwam de

opdracht van de shogun om dit woordenboek te maken en wees de gou-

verneurvan Nagasaki elf tolken aan om Doeff te helpen. Twee van hen, N.

Tokfzaro en J. Gonnoske verzorgden met Doeff de correctie van het werk

van negen vertalers en schrijvers. Ze maakten ook gebruik van bestaande

woordenlijsten.

Doeff lette erop dat een deftig woord niet plat vertaald werd en omge-

keerd. Tekens geven bij de woorden aan of een woord overdrachtelijk of

ironisch gebruikt wordt. Een letter D geeft de toevoegingen aan die Doeff

in de lijst van Halma aanbracht.^*

De verklaring van de tolken die de vertaling mede verzorgden is het

citeren waard:

„Alle zaken hebben een begin en een einde, bijgevolg ook alle werkzaamheden, alhoewel

men eene zaak heeft begonnen en er geen navolger is, kan men dezelve niet ten einde

brengen

WIJ betuigen onzen oprechten dank aan den WelEdelen Gestrengen Heer Doeff. voor

de door zijn WelEd Gestr genomen moeite en bewezen hulpvaardigheid in deze werk-

zaamheden

Thans hebben wij de vertaling van Halma's woordenboek, waarmede het gewezen

Opperhoofd Doeff tot ons nul een aanvang heeft gemaakt, voltooid

Indien het opperhoofd Doeff deze taak niet op zich genomen had en een begin met de

overzetting had gemaakt, zouden wij hetzelve waarschijnlijk ook niet ten einde gebragt

hebben, maar het is voor ons eene aangename herinnering dat dit begonnen grote werk

door ons als nu is voltooid.

In de overzetting van dit woordenboek in 16 deelen zullen voorzeker fouten worden

gevonden Wij hopen en vertrouwen dat degenen die deze zullen hebben ontdekt, dezelve

zullen geheven te verbeteren, waardoor dit werk tot meerder volmaaktheid zal worden

gebragt" '''

De voltooiing van dit grote werk door de tolken betekent het klaarkomen

van de verbeteringen en van een aantal afschriften. Doeff zelf werkte bij

het eerste concept mee tot aan de laatste bladzijde. We vinden van het

begin tot het eind overal de door hem toegevoegde 1281 woorden en

zinnen. Wel is er aan de Doeff-Halma een eerder woordenboek voorafge-

gaan, de Edo-Halma gemaakt door Sanpaku Inamura. Dit werk met 62.000

woorden werd in 1796 in ongeveer 30 exemplaren gedrukt. Doeff heeft

onafhankelijk daarvan zijn woordenboek met 110.000 woorden en zinnen

gemaakt.

Toen Doeff in december 1817 Japan verliet nam hij een afschrift van zijn

woordenboek naar Batavia mee om aan koning Willem I aan te bieden.

Maar dit woordenboek verdween met de collectie Japanse bijzonderheden

die Doeff had verzameld, toen ons vlaggeschip de Admiraal Evertzen in

1819 een lekke schuit bleek en in de Indische Oceaan verging. Daarna is in

Nederland een langdurige pennestrijd ontstaan rondom de Doeff-Halma.

In 1818 in Batavia en van 1819 tot zijn dood te Amsterdam was Doeff de

370

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen