Wetenschap en rekenschap - pagina 465

SOCIOLOGIE N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

dat volgens Sorokin de aard van een cultuur wordt bepaald door de mentaliteit

ervan Daarbij onderscheidt hij drie hoofdtypen een ideational, een sensate en een

idealistic type Het eerste veronderstelt achter de waarneembare werkelijkheid nog

een spirituele met begrippen als God, Brahma etc , vergelijkbaar met de ultimate

reality van Parsons Bij het tweede gaat het uiteraard om de waarneembare

werkelijkheid De idealistic mentaliteit heeft trekken van het ene type en van het

andere Waar het in zijn theorie om gaat is nu de integratie van deze typen

mentaliteit, waarbij hij niet op een hoog abstractieniveau blijft staan, maar tracht

de werkelijkheid ermee te interpreteren Zijn sociologie wordt dan ook wel gere-

kend tot de interpretatieve sociologie ^'

Sorokin is tegen het eind van zijn leven wat uit de belangstelling geraakt Daarvoor

zijn, zoals altijd, een aantal oorzaken aan te wijzen De belangrijkste daarvan zijn

in de eerste plaats zijn wijze van empirisch onderzoek doen dat vakgenoten die

daarvoor geavanceerde technieken gebruikten aanstoot gaf (hij hield zich dan ook

bezig met macro-sociologische verschijnselen) en in de tweede plaats de religieuze

inslag van zijn werk Het is te verwachten dat bij een opbloei van een vruchtdra-

gende macrosociologie er een revival van Sorokin zal komen

Meer nog dan Sorokin heeftop de periode 1950-1965 Talcott Parsons (1902-1979)

zijn stempel gedrukt Zijn vader was predikant en chnstelijk-sociaal hervormer,

die als zodanig trachtte de harde tegenstelling tussen kapitalisme en samenleving

te verzachten Hij was part time docent aan enkele kleinere Amerikaanse univer-

siteiten Naar zijn eigen notities mogen we aannemen dat het vaderlijk voorbeeld

enig effect heeft gehad op de intellectuele loopbaan van Talcott Parsons, hoewel

hij geen kerkelijk mens werd Wel interesseerde hij zich voor vraagstukken van

kerk en godsdienst Evenals zijn vader kwam hij als docent aan de universiteit en

wel Harvard (1927) Zelf studeerde hij o a aan de London School of Economics en

in Heidelberg, waar de geest van Max Weber nog vaardig was ^* Parsons is vaak

structureel-functionalist genoemd, een term waarvoor hij geen waardering had

Belangrijker is dat hij vóór alle dingen analyticus was, die een wetenschappelijk

referentiekader construeerde, d w z een geheel van samenhangende begrippen,

waarmee men de werkelijkheid kan benaderen, die hij zag als een sociaal hande-

hngensysteem Daarin onderscheidde hij een cultureel systeem (waarden en sym-

bolen), sociaal systeem (geheel van interdependente rollen en posities), persoon-

lijkheidssysteem (psyche, persoonlijkheid), gedragsorganisme (het somatische en

het dnftleven), onderling verbonden in een cybernetische relatie (al of niet in

evenwicht zijnde conditionerende respectievelijk beheersende krachten) Voor wie

met in het oog houdt dat hier op een hoog abstractieniveau wordt gesproken,

werken uitdrukkingen als „veranderingen m en van het sociale systeem" ver-

vreemdend, want natuurlijk heeft dat telkens betrekking niet op aparte groothe-

den, maar op de onderdelen, aspecten van het menszijn

In dit opstel, bij deze behandeling van de stof, is het a prion duidelijk dat het

enerzijds onmogelijk is ook maar een theorie bij de weergave ervan recht te doen

en anderzijds toch de essentie van de wetenschappelijke bijdrage ervan moet

459

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen