Wetenschap en rekenschap - pagina 348

B SIERTSEMA

De fundamentele vragen bleven Pos boeien, hij bleef erover schrijven, en toen er

ter ere van zijn 50e verjaardag een feestbundel verscheen^^ bevatte die een bi-

bliografie van hem van meer dan 100 titels. Dat waren echter niet alleen ge-

schriften over de zojuist genoemde onderwerpen; evenals veel later zijn Ameri-

kaanse vakgenoot Noam Chomsky, was Pos een sociaal bewogen mens; hij wijdde

ook artikelen en/of brochures aan Antisemitisme en Jodendom (1939), De Euro-

peesche Geest (1939), Democratie, en zelfs aan Antieke en Moderne Kosmologie

(1941).

Het is opmerkelijk dat Pos' taalwetenschappelijke publicaties steeds in filosofische

series en tijdschriften verschenen. De onderwerpen die hij behandelde werden in

zijn tijd als zuiver wijsgerige kwesties gezien en de algemene taalwetenschap werd

dan ook nog — evenals vroeger de meeste andere takken van wetenschap —

beschouwd als een onderdeel van de wijsbegeerte. Slechts langzamerhand heeft zij

zich als zelfstandige, empirische wetenschap uit deze banden met de filosofie

weten los te maken. Bij Pos waren die banden, door zijn wijsgerige belangstelling,

trouwens zeer sterk. Maar de algemeen linguist die zijn publicaties weet te vinden^''

en zich niet door de grote abstractie en de weliswaar fraaie maar dikwijls zware stijl

laat afschrikken, zal bemerken hoe vele van de door Pos behandelde problemen

nog steeds actueel zijn, en welk een zinnige en inzichtgevende dingen hij daarover

reeds toen heeft gezegd. Artikelen als Betekenis als Taalkundig en als Wijsgerig

Fenomeen, Taal en Denken, Taal en Tijd, Oorsprongsproblemen. Le langage et Ie

\écu}^ om er maar enkele te noemen, zijn nog steeds de moeite van het lezen

waard.

Pos heeft het niet gemakkelijk gehad aan de Vrije Universiteit (en de Vrije

Universiteit niet met hem). Niet alleen moest hij er, behalve aan de wijsgerige en

algemeen taalwetenschappelijke onderwerpen, die zijn voorkeur hadden, ook tijd

besteden aan de in zijn opdracht genoemde „taal- en letterkundige ontwikkeling

van het Latijn en Grieks in den Keizertijd", maar ook raakte hij verwikkeld in de

kerkelijke controverse over het spreken van de slang (Genesis 3), nl. of dat al of

niet echt „spreken" was geweest. Pos en nog drie andere docenten van de Vrije

Universiteit kozen de zijde van hen die deze vraag met twijfel beantwoordden.

Deze twijfel was in de ogen van de meeste Gereformeerden echter het begin van

een ontkenning van de absolute waarheid en betrouwbaarheid van de Heilige

Schrift: waar zou het einde zijn? De Synode van Assen sloot zich bij deze mening

aan, andersdenkenden, ook de vier VU-docenten, traden uit en verenigden zich in

de „Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband".^' De gevolgen voor de V.U.

reikten ver; het was een schok voor de Gereformeerde „achterban" in binnen- en

buitenland, het vertrouwen in de Vrije Universiteit raakte aan het wankelen: was

het nog wel een Gereformeerde Universiteit? Mocht men zijn geld nog geven aan

een universiteit waarvan sommige docenten het basisprincipe, de onfeilbaarheid

van Gods woord, verzaakten? De kerkelijke scheuring had daardoor ook direct

financiële gevolgen, want de Vrije Universiteit was niet alleen door grote offers uit

deze kringen op de been geholpen^' maar werd op deze wijze ook nog jaar in jaar

342

\

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen