Wetenschap en rekenschap - pagina 310

J R VAN DE FLIERT

ernstig rekening moeten houden. En zij niet alleen: ook voor de petroloog openen

zich geheel nieuwe perspectieven.

Maar behalve met de verandering van geografische positie van delen van de

aardkorst hebben we — zij het ook niet los daarvan — te maken met de tektonische

structurering in het optreden van breuken en plooien doordat delen van de korst

uit elkaar getrokken worden, öp en/of langs elkaar schuiven.

Het verworven inzicht in de grote differentiële mobiliteit van de aardkorst met

name in richtingen tangentieel aan het aardoppervlak zal ook ingrijpende gevol-

gen hebben voor de tektonische geologie en de historisch geologische reconstructie

van de bewegingen die de huidige tektonische structuren hebben veroorzaakt. Een

laatste aspect dat genoemd zou mogen worden, naast misschien vele andere, die in

dit verband genoemd zouden kunnen worden, betreft perspectieven die in de

moderne plaattektoniek geopend zijn voor een veel grotere rol dan eerder ver-

moed van zogenaamde eustatische zeespiegelbewegingen. Daaronder worden

verstaan wereldwijde zeespiegelrijzingen of dalingen waarvoor tot voor kort ei-

genlijk maar één duidelijke oorzaak kon worden aangewezen, namelijk de wisse-

lingen in omvang van de ijskappen rond de poolgebieden, die in ijstijden tot

wereldwijde verlaging van de zeespiegel in de orde van vele tientallen tot meer dan

150 meter aanleiding hebben gegeven. Bij de relatief snel verlopende processen

van oceanische korst- en oceanische rugvorming op wereldschaal is het zeer

aannemelijk geworden dat in relatief korte tijd óók veranderingen in gemiddelde

diepte van de oceanen ten opzichte van de gemiddelde hoogte van de continenten

kunnen ontstaan waaraan eustatische zeespiegelbewegingen inherent zijn.

Hierdoor en door het optreden van geheel verschillende paleo-oceanografische

situaties (andere verdeling van land en zee en wat daarmee samenhangt) in het

geologisch verleden, krijgen gedachten in de richting van een „Pulse of the Earth"

(J.H.F. Umbgrove), een „Stilleniaanse" fasenleer (H. Stille) en in de jongste tijd

een „neo-katastrofistische geologie" (niet te verwarren met bepaalde fundamen-

talistische pseudo-wetenschap) nieuwe impulsen.

Daarmee is een schets gegeven van ontwikkelingen waarmee de geologie de laatste

20 jaar te maken heeft gehad en waarmee de Vrije Universiteit in het weten-

schappelijk onderwijs, maar geleidelijk ook meer en meer in het wetenschappelijk

onderzoek geconfronteerd is. Zij zullen in de wetenschapsbeoefening uiteraard

allereerst het geologisch denkkader meer en meer gaan beheersen, maar zullen

waarschijnlijk ook voor de. fysische geografie zoals die aan de Vrije Universiteit

beoefend wordt (laaglandgenese en geografische hydrologie) niet zonder beteke-

nis blijven.

Zo was dan ook het wetenschappelijk geologisch kader waarbinnen in de op-

bouwfase gewerkt moest worden alles behalve stabiel en onderging waarschijnlijk

de meest ingrijpende veranderingen van deze eeuw, zij het tegelijkertijd misschien

ook wel de meest boeiende.

304

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen