Wetenschap en rekenschap - pagina 250

C C JONKER

publicaties tegen deze opvattingen geopponeerd door te laten zien welke natuur-

filosofische vragen om antwoorden vroegen." De onderwerpen, die aan de orde

komen zijn dan: determinisme, causaliteit en waarschijnlijkheid, natuurweten-

schap en religie, het positivisme en zijn kentheorie, fysica en werkelijkheid, het

conventionalisme, en de epistemologie van Eddington. In al deze geschriften gaat

hij impliciet uit van de beginselen, geformuleerd door J. Woltjer (zie 3.1.). De

meeste van deze publicaties werden uitvoerig besproken in de vergaderingen van

de Christelijke Vereniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland. Hierin

kwamen de moeilijkheden met het wereldbeeld, zoals dat ook werd beïnvloed

door de sterrenkunde, de geologie, en de evolutietheorie voortdurend aan de orde.

Uit de discussies blijkt, dat er een gespannen verhouding is met de gereformeerde

theologen, die het feiten-materiaal onvoldoende serieus nemen. Als men de be-

sprekingen, die in extenso zijn opgenomen bij de genoemde publicaties doorleest,

blijkt er een grote verwarring te bestaan, omdat de deelnemers aan de discussie tot

elk van de drie groepen, genoemd in 3.1., behoorden.

Behalve de discussies in deze Christelijke Vereniging, werden ook besprekingen

gehouden met de studenten, verenigd in de Natuurfilosofische Faculteitsvereni-

ging aan de V.U. of in S.S.R. De VU-studenten kwamen ook in aanraking met de

in de jaren dertig ontwikkelde principieel Calvinistische filosofie van Vollenhoven

en Dooyeweerd. Alle eerstejaars-studenten waren reglementair verplicht de col-

leges over de inleiding in de wijsbegeerte te volgen. In deze later als Wijsbegeerte

der Wetsidee bekend geworden filosofie, wordt de christelijke wetenschap als

Gods opdracht centraal gesteld. De weerklank van deze colleges was bij de stu-

denten, die meestal van de H.B.S. kwamen, niet groot door de moeilijk toeganke-

lijke stof, behandeld voor nog zeer onervaren studiosi.

Overzien we de toestand omstreeks 1940, dan blijkt de aanpak van de nieuwe

faculteit te zijn gelukt. De docenten en studenten hebben vrijheid van denken en

werken. Zij worden door de achterban herkend als mede-christenen. Er is een

begin gemaakt met de oriëntering op het gebied van de natuurfilosofie. Er ontbrak

echter nog de noodzakelijke bijdrage, die de geschiedenis van de natuurweten-

schappen kan geven over de confrontatie tussen de resultaten van de natuurwe-

tenschappen en de bijbelse wereldbeschouwing. De Reformatie heeft hierop ge-

heel anders gereageerd dan de meer traditionele Rooms-katholieke Kerk. De

Protestantse geleerden hebben zich achter het nieuwe wereldbeeld van Copernicus

en Gallilei geplaatst. De bijbelteksten, die uitdrukkelijk over de dagelijkse bewe-

ging van de zon spreken, waren voor hen geen belemmering voor de opvatting, dat

deze beweging veroorzaakt wordt door de draaiing van de aarde om haar as. Het

historisch onderzoek naar de verhouding van wetenschap en reformatie en naar de

mening van reformatorische natuurkundigen als Pascal, Boyle en Newton, kan een

verheldering van inzicht geven over de verhouding van wereldbeeld en bijbels

geloof

246

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen