Wetenschap en rekenschap - pagina 357

A L G E M E N E TAALWETENSCHAP AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

preteerbaarheid van „lege" syntactische structuren al in 1935 had aangetoond",

zag Siertsema, evenals menige wat oudere vakman of -vrouw, geen heil in

Chomsky's benadering Vooral zijn eerste publikaties, met hun verwaarlozing van

de semantiek hun invoering van het begrip „kernzin" waarvoor nergens criteria

werden gegeven, het brandmerken van allerlei in context eenduidige zinnen en

woordgroepen in isolatie als dubbelzinnig (, ambigu"), en omgekeerd het apodic-

tisch bijeengroeperen van paren verschillende zinnen als „synoniem" of als zinnen

met „dezelfde" betekenis, wekten bij vele ouderen de indruk van een gebrek aan

„taalgevoel" en aan ervaring met levende vreemde talen bij de schrijvers Ook het

gemak waarmee vele in context normale zinnen in isolatie als „onmogelijk" of

„ongrammatikaal" met een sterretje werden gemerkt, schrikte menige ervaren

taalkundige af Zij concludeerden voor eens en voor goed dit is het met

Nu is er van de oorspronkelijke TG-theorie inmiddels niet veel meer over De

meeste TG-publikaties bevatten (evenals jarenlang de voordrachten uit die hoek

op taalcongressen) kritiek op een of ander onderdeel in de theorie zelf of in het

grammaticale regelstelsel, waar deze inadequaat bleken voor de beschrijving van

wat de onderzoekers wilden beschrijven, plus een voorgestelde — meestal spoedig

opnieuw inadequaat blijkende — verandering met bijbehorende, even kortston-

dige, soms exotische terminologie Een staaltje van dit laatste vindt men in de

volgende (onvertaalbare) opsomming van een TG-er

Proposal after proposal from the auxiliary analysis to selectional features to nounphra-

se-conjunction to cyclic pronominalization to cross-over constraints has collapsed or slid

into the murk of competing claims and contradictory evidence" "

Tot een beschrijving van enige taal in zijn geheel als sluitend systeem van geor-

dende regels is het nog nooit gekomen, integendeel, door de vele deelstudies zou

men de transformationele taaibeschrijving thans bijna kunnen karakteriseren als

een nieuwe taxonomie, een opsomming en classificatie, met van taaicomponenten

maar van heterogene ad hoc beregelde deelsystemen

Maar in vele meer recente TG-publikaties is een duidelijke verbetering in taal-

kundig inzicht merkbaar De „betekenis" is al jaren geleden in ere hersteld, en

men krijgt steeds meer oog voor het belang van het taalgebruik, de „parole" (in de

TG „performance" genoemd) als manifestatie van de „langue" (zie boven), en

daarmee voor de halve en de „bijna"-regels, voor het feit dat men, „naast strikte

regels, ook regels zal moeten hebben van betrekkelijke voorkeur en vermijding"^''

— kortom, voor het feit dat „natuurlijke talen fantastisch uitgebreide, gecompli-

ceerde, en mysterieuze systemen vormen, waarvan men de principes tot nu toe

merendeels nog niet heeft kunnen specificeren"'' Deze bescheiden toon van

iemand als P M Postal, die evenals andere jonge discipelen van Chomsky — maar

in tegenstelling tot Chomsky zelf — in de beginjaren van de TG zo hoog van de

toren blies, betekent zowel in menselijk als in taalwetenschappelijk opzicht een

grote verbetering

351

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen