Wetenschap en rekenschap - pagina 163

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

in twee tijdvakken Bambang Oetomo spreekt in dat verband van een voormedisch

tijdvak en een medisch tijdperk, met een keerpunt rond 1850

Blijkens een overzicht dat Van der Esch verschaft, telde ons land voor de tot-

standkoming van de eerste krankzinnigenwet in 1841 enkele tientallen gestichten

voor krankzinnigen Tussen 1841 en 1884 (het jaartal waarop de nieuwe krank-

zinnigenwet in werking treedt) worden talrijke gestichten gesloten Die sluitingen

zijn vooral het gevolg geweest van de strenge eisen die vanwege het staatstoezicht

op de krankzinnigen sedert 1841 werden gesteld Intussen worden nieuwe inrich-

tingen gebouwd volgens moderne richtlijnen waarin de functie van het gesticht als

medische behandelsetting wordt beklemtoond

De beide wetten van 1841 en 1884 hebben ertoe geleid dat ten aanzien van de

opname, de verpleging, behandeling, financiering en juridische positie van

krankzinnigen meer stringente eisen en bepalingen werden geformuleerd, waar-

aan de besturen en de directies van de gestichten dienden te voldoen Ofschoon de

destijds uitgevaardigde bepalingen ons thans als ontoereikend voorkomen, getuige

de heftig oplaaiende discussies, dienen we niet te vergeten dat ze in die tijd

getuigenis aflegden van een grote voortvarendheid en vernieuwingsdrang Zo

hebben de onderscheiden bepalingen ertoe bijgedragen dat er decentralisatie tot

stand kwam van een maatschappelijke zorg krachtens welke de gevangenissen, het

armenwezen en de krankzinnigengestichten onder éen en hetzelfde administra-

tieve beheer vielen Dank zij nieuwe inzichten komt de medische (behan-

del)functie van het ziekenhuis meer op de voorgrond te staan Het is een ontwik-

keling waartoe de vorderingen van de geneeskunde — met name ten aanzien van

de diagnostiek en de bestrijding der infectieziekten — in hoge mate hebben bijge-

dragen Dat die ontwikkeling geleidelijk verliep blijkt overigens wel uit het feit dat

eerst in 1878 het verbod werd uitgevaardigd om krankzinnigen nog langer in

gevangenissen op te nemen en te herbergen

Op het terrein van de zorg, de behandeling en de wetgeving met betrekking tot

krankzinnigen is baanbrekend werk verricht door onze landgenoot Schroeder van

der Kolk Hij is de eerste Nederlander die officieel en uit hoofde van zijn functie

als hoogleraar aan de Universiteit te Utrecht de psychiatrie doceerde Als genees-

heer van het Buitengasthuis te Amsterdam en later als regent van „Het huis voor

krankzinnigen" te Utrecht deed hij veel ervaring op met betrekking tot het beleid,

de organisatie en de bedrijfsvoering in het psychiatrisch gesticht Die ervaringen

hebben hem geïnspireerd tot zijn vermaarde rede ter gelegenheid van zijn aftreden

als rector-magnificus in 1837 De titel van zijn oratie is veelzeggend genoeg „De

verwaarlozing der vereischte zorg ter leeniging van het lot der krankzinnigen en ter

geneezing derzelven in ons vaderland" Deze oratie stimuleerde de overheid tot de

instelling van het staatstoezicht op de krankzinnigen Ook is zij van invloed

geweest op de totstandkoming van de eerste krankzinnigenwet in 1841 Tenslotte

droeg ZIJ in hoge mate bij tot de conceptie van een ministeriele circulaire, die in

1838 aan de Gedeputeerde Staten der respectievelijke provincies werd toegezon-

159

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen