Wetenschap en rekenschap - pagina 553

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

gunstige gezindheid van God) Het christendom keert zich zijns inziens dan ook

niet tegen de natuur maar tegen zonde en afval (GD I 669, 378) Niet natuur en

genade, maar zonde en genade staan antithetisch tegenover elkaar als twee reh-

gieuze beginselen die heel het menselijk leven, het leven van cultuur en weten-

schap incluis, richtinggevend bepalen (WO 227) Om die reden kant Bavinck zich

ook met Kuyper tegen de boedelscheiding van geloof en wetenschap, verwerpt de

idee van „voraussetzungslose" wetenschap en bepleit een christelijke wetenschap

en een christelijke universiteit '^

In weerwil van deze gemeenschappelijke reformatorische grondgedachte laat Ba-

vincks werk, met name zijn Gereformeerde dogmatiek toch een aantal verschil-

punten zien, relevant voor ons onderwerp Allereerst met betrekking tot de anti-

these-leer, waarin Bavinck gematigder blijkt dan Kuyper Zo merkt Bavinck op,

dat bij alle verzet tegen het gememoreerde supranaturalisme Gods heilshandelen

in de natuurlijke, geschapen werkelijkheid toch wel een supranaturele in de zin

van een transcendente oorsprong heeft, in zoverre heeft het onderscheid van

natuur — bovennatuur ook op reformatorische grondslag „recht van bestaan"

(GD I 325, 278, 282, WO 138) Bovendien is de antithese zijns inziens een strijd

van principes, niet van personen, reden waarom hij Kuypers concluderen vanuit

tweeërlei beginsel naar tweeërlei mensen en tweeërlei wetenschap een metabasis

eis allo genos noemt Het rijk van de waarheid kan net zo min met de wederge-

borenen als het rijk van de Satan met de onwedergeborenen worden gelijkgesteld,

bij eerst genoemden is in feite veel dwaling, bij laatst genoemden veel waarheid

aanwezig '"• Tenslotte stelt Bavinck dat de ook voor hem zo principiële tegenstel-

ling tussen geloof en ongeloof, christendom en heidendom, toch niet uitsluitend

antithetisch is In de heidense religies moeten „elementen van waarheid" erkend

worden en het christendom mag „de vervulling" heten van het zoeken der heide-

nen op grond van Gods algemene openbaring en in ruimere zin van zijn algemene

genade "

Een ander zicht op de antithese brengt ook met zich mee een ander zicht op de

gangbare filosofie' Met Kuyper acht hij haar mogelijk vanuit Gods algemene

genade, die toch ook inhoudt een intomen van leugen en dwaling in het denken

Bavinck ziet deze algemene genade echter met iets meer consistentie dan Kuyper,

naar het mij voorkomt, als een bron van licht en waarheid, voorzover Gods

algemene openbaring ook in een van Hem vervreemde wereld bij alle verblinding

blijft schijnen (GD I 283) Om deze reden kan hij dan ook de gangbare filosofie

met Calvijn duiden als een donum Dei (GD I 509, 577, VO 53) En dat niet alleen'

HIJ wijst er tevens op, dat het christendom de antieke beschaving en filosofie niet

heeft vernietigd, maar „gekerstend en alzoo geheiligd" (GD I 577) Reeds de

kerkvaders kwamen tot het inzicht, dat de heersende wetenschap „noch geheel te

verwerpen noch geheel te aanvaarden was" (CWt 14) Het is duidelijk, dat een

dergelijke gedachtenlijn aan het christelijk filosoferen nieuwe en andere opgaven

stelt dan een consequente kuyperiaanse antithese-leer En dan vooral toch de

opgave om met deze openheid voor het niet-chnstelijke denken niet wederom in

547

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen