Wetenschap en rekenschap - pagina 18

W J WIERINGA

orthodoxie in engere en in ruimere zin. ofwel tussen het Réveil en het gerefor-

meerde type met betrekking tot het hoger onderwijs. En dit heeft tot gevolg gehad,

dat de V.U. van start ging als een gereformeerde universiteit. Om misverstand te

voorkomen zij er op gewezen dat ..gereformeerd" toenmaals niets te maken had

met de Gereformeerde Kerken in Nederland, want die zouden pas na de doleantie

van 1886 ontstaan. Gereformeerd had hier de betekenis, die het in de tijd van het

oude nederlandse calvinisme had gehad.

Tegen het einde van 1877 namelijk werd door een kleine groep van mannen, die

zich aan elkaar verbonden wisten door eenheid van beginsel, het besluit genomen

tot stichting van een gereformeerde universiteit — gereformeerd volgens de bete-

kenis, die de Kerk, toen zij voor het laatst zich over haar belijdenis uitsprak, zelf

aan dat woord had gehecht, en dat had plaatsgevonden op de synode van Dor-

drecht in 1619. De nauwkeurige formulering van het grondslagartikel van het

statuut van de omstreeks een jaar daarna opgerichte Vereniging heeft heel wat

hoofdbrekens gekost. Dat de Vereniging op de grondslag der gereformeerde

beginselen moest slaan, daarover bestond geen twijfel. Voorts ook was men het er

van meet af over eens. dat het onderwijs in de godgeleerdheid tot grondslag moest

hebben de drie formulieren van enigheid, zoals die door de Dordtse synode waren

vastgesteld. Een vraag was echter of alle onderwijs, dat in haar scholen gegeven

zou worden, tot grondslag de gereformeerde beginselen moest hebben. Terecht

werd als een bezwaar daartegen ingebracht, dat de gereformeerde beginselen voor

de overige wetenschappen veel minder ontwikkeld waren dan voor de theologie.

Bedenkingen van deze aard kregen weinig steun. Besloten werd de gereformeerde

beginselen voor alle onderwijs bindend te verklaren, hetgeen werd vastgelegd in

het grondslagartikel, dat als volgt werd geformuleerd: ..De Vereeniging staat voor

alle onderwijs, dat aan haar scholen gegeven wordt, geheel en uitsluitend op den

grondslag der gereformeerde beginselen, en erkent mitsdien als grondslag voor het

onderwijs in de Godgeleerdheid de drie formulieren van Enigheid, gelijk die in

den jare 1619 door de Nationale Synode van Dordrecht van de Nederlandsche

Gereformeerde Kerken zijn vastgesteld; een zoodanig gezag daaraan hechtende

als genoemde Synode, blijkens haar eigen handelwijze en haar acten. aan de

belijdenisschriften der Nederlandsche Gereformeerde Kerken heeft toegekend."

De toekomst zou uitwijzen, dat men de consequenties van een strikte toepa.ssing

van dit artikel toenmaals niet heeft doorzien.

Kort na haar oprichtingsvergadering, waarop ook het Statuut was vastgesteld,

verzond de jonge Vereniging een circulaire, gericht aan gereformeerden in den

lande, die er uiteraard ook op gericht was leden te werven, want de op te richten

universiteit zou geheel en al bekostigd moeten worden uit particuliere middelen.

Om de aangesprokenen warm te maken voor een eigen universiteit, maakte de

circulaire duidelijk, dat het om een geloofszaak ging en daarom een roeping was.

„Wijl we als gereformeerden zomin Godskennis en wetenschap als staat en

maatschappij uiteen mogen rukken . . .. kan aan die roeping niet voldaan wor-

den, alvorens de theologie „weer in zulk een kring schittere, dat haar licht op alle

14

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen