Wetenschap en rekenschap - pagina 402

A TH VAN DEURSEN

concentratie op de Nederlandse gereformeerde wereld van de negentiende eeuw

Het belangrijkste resultaat van deze traditie is overigens buiten de Vrije Univer-

siteit ontstaan Ik bedoel het populaire handboek voor de vaderlandse geschiede-

nis dat de gebroeders A en H Algra hebben doen verschijnen onder de titel

„Dispereert niet" Het kwam uit in een tijd, waarin het enkele Nederlandse

historici gelukt was een ruimer publiek te bereiken dan enkel dat van de vakge-

noten Het waren er drie, die ieder een eigen geluid vertolkten Rogier het katho-

lieke, Romein het socialistische en Geyl het liberale Zij die aansluiting zochten

bij de ideeën van Groen en Kuyper vonden in deze geschiedschrijving niet precies

wat ze zochten, maar uit de academische kring trad niemand naar voren die wel

antwoord gaf op hun vragen „Dispereeit Mze/"vulde een vacuum, en gezien de vrij

recente herdruk is dat tot op heden zo gebleven Het zou de Vrije Universiteit niet

misstaan hebben, indien ze haar waardering voor het werk van de Algra's op

enigerlei wijze tot uitdrukking had gebracht

Het hoogtij van de nationaal getinte geschiedschrijving is echter thans verlopen

De historische bestsellers van deze tijd dragen een andere boodschap uit Ze

prikkelen niet het nationaal gevoel, maar het sociaal bewustzijn Uit de titels is het

direct af te lezen Op zoek naar het alledaagse Vaderland, Een schedel met een

gaatje, uit de geschiedenis van arm en rijk in Amsterdam, Geschiedenis van het

gewone volk van Nederland, Verborgen arbeid vergeten arbeid De vervanging

van een nationaal door een sociaal engagement heeft niet in alle opzichten winst

gebracht Extreem nationalistische geschiedschrijving deed andere volken geen

recht Spanjaarden, Fransen, Javanen en Bandanezen hadden geen andere histo-

rische roeping dan oorlogen te verhezen tegen de Nederlanders De sociaal geën-

gageerde geschiedschrijving kent in haar grofste uitingen even dwaze vertekenin-

gen De vijanden zijn alleen niet langer de buitenlanders, maar de njken, of de

blanken, of in de jongste variant ook wel de mannen In haar rustigste vormen

vermijdt ze deze ongelukken, maar ze loopt dan wel weer de kans in het andere

uiterste te vervallen In de keuvelende verteltrant van de geschiedenisboeken voor

de basisschool kan de behoedzaamheid zo ver gaan dat het eigenlijke doel, op-

wekking van het sociaal bewustzijn, op geen enkele wijze meer bereikt kan wor-

den, en er niets overblijft dan een rommelige uitstalkast van antiquarische weetjes,

wier functie geen enkele lezer duidelijk zal worden laat staan een schoolkind Het

juiste midden is nog niet gevonden tussen een polariserende geschiedschrijving die

aanzet tot klassenhaat, en het ordeloos verzamelen van historische rariteiten uit

het dagelijks leven De subfaculteit geschiedenis van de Vrije Universiteit kan

slechter doen dan haar aandacht en energie aan deze taak te schenken

396

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen