Wetenschap en rekenschap - pagina 466

G. KUIPER HZN

worden weergegeven. Een van de opmerkelijkste dingen die men van de sociolo­

gen die Parsons bekritiseerd hebben (hij zou te conservatief zijn, er zou geen relatie

tot de werkelijkheid zijn, zijn systemen zijn te statisch, verandering krijgt er

onvoldoende plaats enz.) kan zeggen is, dat zij bij voorbaat uitgaan niet van de wil

Parsons te leren begrijpen, maar van wat de „groten" in het vak van hem hebben

gezegd. Veel van die groten hebben daardoor (?) onvoldoende in het oog gehou­

den dat „he consistently advocated the priority of systems of concepts over systems

of proportions".^' Het ging hem om het analytisch begrippenapparaat. „T he uni­

que feature of Parsons' „analytical realism" was his insistence on how these

abstract concepts are to be employed in sociological analysis. Parsons did not

advocate the immediate incorporation of these concepts into theoretical statements,

(cursief van mij G.K.) but rather, their use to develop a ,,generalized system of

concepts"."­"' Er is reden er trots op te zijn dat de enige Nederlandse studie over

Parsons deze grote socioloog zelf aan het woord heeft willen laten zonder hem van

te voren als een determinist of alleen maar als een voluntarist te zien, hetgeen een

van de beste en meest interessante studies over hem heeft opgeleverd.^' Bij Par­

sons' dood heeft Keers dat nog eens samengevat met de woorden „Adriaansens

heeft er op gewezen dat Parsons in zijn publicaties van 1951 (The Social System en

Towards a General Theory of Action) nog gevangen zit in wat Adriaansens „het

conceptuele dilemma" noemt: het streven naar een begrippenapparaat dat syste­

matisch is en tegelijkertijd recht doet aan het „voluntaristisch" standpunt, d.w.z.

recht doet aan de dialectiek van deel en geheel, zowel als aan de dialectiek van

subject en object in het sociale leven. Dit verklaart waarom in The Social System

de theorie waar zij systematisch is, niet meer voluntaristisch is en waar zij volun­

taristisch is fragmentarisch. Het conceptuele dilemma wordt opgelost door de

tweede vondst van Parsons' carrière de integratie van het patroonvariabelensche­

ma met de functiecategorieën die Bales hanteerde bij de analyse van groeps­

processen. Hier ligt de overgang van de „vroegere" naar de „latere" Parsons".'^

In zijn omvangrijke oeuvre heeft Parsons zijn opvattingen telkens op andere

punten verder uitgewerkt. Zijn — zoals hij het zelf noemt — vier functies paradig­

ma (met een ezelsbruggetje LIGA of AGIL genoemd) is in zijn onderdelen en

toepassingen aan allerlei beschouwingen onderworpen geweest: Latency of pat­

tern maintenance (cultureel systeem), integration (sociaal systeem). Goal attain­

ment (persoonlijkheidssysteem) en /Adaption (gedragsorganisme).

Naar onze mening is de hantering van Parsons' werk als wetenschappelijk refe­

rentiekader de beste toekomst beschoren, zij het ook dat daar het echte bezwaar

zich doet gelden van de ingewikkeldheid van de terminologie, die dan ook uit­

voerig is bekritiseerd door Amerika's maatschappijcriticus van het vroege uur, C.

Wright Mills. In zijn „The Sociological Imagination" tn wel in het hoofdstuk over

Lofty T heories dat het hoge abstractieniveau en het oerwoud van begrippen

wraakte, richtte hij zich met name daartegen, met erkenning van het vele waar­

devolle in Parsons' theorieën.

De bekende Mills moet hier tussendoor genoemd worden. Verhoogt presenteert

460

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen