Wetenschap en rekenschap - pagina 88

J. VEENHOF

— zich in de studie over de verkiezing verdiept, zal onder de indruk komen van de

wijze, waarop Berkouwer de verkiezing Gods radikaal losmaakt uit de dodelijke

omklemming van het causaal determinisme en zal gaan verstaan, waarom Israel

en de christelijke gemeente de Heer vanwege zijn genadige verkiezing prijzen!'*

Berkouwer's dogmatische studiën vormen kwantitatief maar ook kwalitatief een

van de meest imponerende prestaties, die in de geschiedenis van de faculteit

geleverd zijn. Daarom heb ik daaraan ook enige bijzondere aandacht besteed.

Helaas is de reeks niet voltooid. Wal ontbreekt is een expliciete behandeling van

de prolegomena, de Godsleer en de leer van de schepping. Overigens heeft Ber-

kouwer aan alle onderdelen van de geloofsleer één of meer delen gewijd.

Berkouwer's gestaag voortgaande studie en bezinning bracht hem tot herziening

van vroegere posities. Zo ging hij in vergelijking met zijn boek over de Schriftkri-

tiek uit 1938 over de inspiratie en het gezag van de Bijbel later anders denken.

Belangwekkend is zijn eigen constatering: „Het Schriftvraagstuk vind ik achteraf

toch moeilijker dan ik vroeger dacht. Dat raakt niet mijn persoonlijke binding aan

de Schrift of mijn preken, maar het raakt wat Bavinck reeds noemde de aard van

het Schriftgezag.'"'

De wijziging raakte niet alleen ideeën maar ook personen en stromingen. De

voortgezette jarenlange omgang met Earth's theologie vond zijn neerslag in een

tweede boek over hem dat een veel gunstiger evaluatie biedt dan het eerste boek

van 1936.^ Barth zelf reageerde hierop uitvoerig in zijn eigen dogmatiek en nu

reeds kan dit boek worden aangemerkt als een van de klassieke interpretaties van

Barth's theologie.^' Berkouwer's voortdurende aandacht voor Rome was de reden,

dat hij op persoonlijke titel werd uitgenodigd om als adviseur deel te nemen aan

het tweede Vaticaans Concilie. Zijn participatie aan dit gebeuren resulteerde in

twee geschriften, waarin hij de vinger legt bij parallelle ontwikkelingen tussen de

rooms-katholieke en de reformatorische geloofsgemeenschap.^^ Hierbij valt met

name te denken aan de vragen rondom de interpretatie van het dogma resp. de

belijdenis: de omstandigheid dat zij het stempel dragen van hun ontstaanstijd legt

degene, die hun eigenlijke intentie poogt te peilen, de verplichting op, de veran-

dering in de verstaanshorizon in rekening te brengen.

In het laatste tot dusver verschenen boek van zijn hand geeft Berkouwer een

terugblik op de door hem afgelegde weg. Het bevat een levendige, persoonlijke

tekening van het theologische landschap waar hij in de loop van een halve eeuw

doorheen trok en een boeiende peiling van de vragen, waarmee hij gedurende die

tijd in aanraking kwam en die de voortgang van zijn denken hebben bevorderd.^'

In de exegetische sector kwam het tot een algehele aflossing van de wacht. Van

Gelderen overleed in 1945 kort na het ingaan van zijn emeritaat. Aalders en

Grosheide gingen respectievelijk in 1950 en 1953 met emeritaat. Na het beëindi-

gen van hun onderwijstaak gingen zij overigens nog geruime tijd met het onder-

zoek door. Van de hand van Aalders verschenen na 1950 nog verschillende delen

van de Commentaar op het Oude Testament (COT). Ook van Grosheide zagen

84

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen