Wetenschap en rekenschap - pagina 467

SOCIOLOGIE, N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

hem, terecht, niet als een groot theoreticus en systeembouwer, maar als maat-

schappij- en ideologiecriticus, die in sterke mate de invloed van het pragmatisrrie

onderging, die „lastig" was en daardoor niet op de academische plaats terecht

kwam waarop hij recht had." Niettemin heeft hij in Amerika en misschien nog

meer in Europa vrij veel invloed gehad juist door zijn kritische opstelling en het

feit dat hij problemen aanpakte als de machtselite (macht van de militaire, eco-

nomische en politieke leiders), de plaats van de Witte Boorden in de maatschappij

en het al genoemde kritische boek, waarin hij o.a. de gewichtigdoenerij met

ingewikkelde meet-, weeg- en correlatietechnieken en het formuleren van onbe-

nullige probleempjes, alsmede de invloed van belanghebbenden als opdrachtge-

vers van sociaal onderzoek aan de kaak stelde.

Een belangrijke functionalist, die zelf ook steeds met belangstelling de culturele

antropologie bleef volgen (Malinowski, Redcliff Brown) is R.K. Merton (geb.

1910). Hij heeft in zijn beroemde hoek „Social Theory and Social Structure"(\96S,

2e editie), dat 20 drukken beleefde, duidelijk zijn standpunt binnen de sociologie

bepaald; misschien kunnen we beter zeggen dat hij duidelijk tot uitdrukking heeft

gebracht de plaats die de sociologie naar zijn mening in vergelijking met andere

wetenschappen innam. Men zou globaal een drietal abstractieniveaus kunnen

onderscheiden; dan bevindt Merton zich op het middelste en Parsons op het

hoogste. Eigenlijk is hij van mening dat de sociologie met Parsons haar eigen hand

overspeelde. De sociologie was immers nog niet rijp voor zulke „grand theories",

zo meende hij. Zelf hanteerde en introduceerde hij de term theories of the middle

range, waaronder hij verstond „theories that lie between the minor but necessary

working hypotheses that evolve in abundance during day-to-day research and the

all-inclusive systematic efforts to develop a unified theory that will explain all the

.observed uniformities of social behavior, social organization and social change".'"*

Ze begeleiden praktisch onderzoek en zijn derhalve theorieën van middelbaar (of

midden-) abstractieniveau. De meeste van Mertons publicaties bevinden zich op

dit niveau en het is inderdaad vruchtbaar gebleken. Omdat de sociologie haar

Einstein nog niet heeft gehad, verwerpt Merton de „grand theory" en dat is ook

wel juist, zij het dat deze opvatting afhankelijk is van wat men van zo'n theorie

verwacht. De natuurkundige G. de Vries, die een dissertatie schreef over „5oc/a/e

orde, regels en de sociologie", 1977, zegt in een andere publicatie dat een theorie

alleen maar niet-triviaal is als zij is verbonden met fundamentele theorieën. Deze

zijn alleen vruchtbaar te noemen als ze ons in staat stellen problemen te localiseren

die we nog niet hadden onderkend. Ook De Vries wijst op Einstein: „Einstein

voorspelde dat wanneer de afstand van twee sterren 's nachts en overdag (wanneer

zij zichtbaar zouden zijn bij een zonsverduistering) zou worden gemeten, de

uitkomst van de metingen verschillend zou zijn. Niemand had er ooit aan gedacht

een dergelijke nogal buitenissige waarneming te doen en waarom ook? Maar de

voorspelling bleek te kloppen en dat was een reden om een aantal zeer funda-

mentele fysischp noties te wijzigen. Want hoe buitenissig deze waarneming ook

was, zij werd direct gesuggereerd door theoretische overwegingen."" Iets verge-

461

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen