Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 208

hen deze tegenstelling-^-*: Voor Kuyper verschaffen schrift en historie wel

zoveel gegevens, dat er een systeem voor het gereformeerde leven te maken

is, op allerlei terrein — kerkelijk, wetenschappelijk, sociaal, economisch en

esthetisch. Maar Lohman kent deze zekerheid niet en wil deze zekerheid

niet. Voor hem blijven er op al deze terreinen vele vragen. Hij ziet het

gereformeerde leven als het ware niet zo duidelijk omperkt en apart liggen.

De Vereniging en Abraham Kuyper zijn inmiddels vrijwel één gewor-

den, en Lohman vertrekt. Diens gedwongen ontslagname stuit Hovy zo-

zeer tegen de borst dat hij zich als directeur terugtrekt, al blijft hij de

jaarvergaderingen frequenteren.^''

Er zijn aanwijzingen dat de aandrang om gereformeerd niet te strikt op

te vatten, in Amsterdam krachtig is gebleven. Wanneer de V.U. het „vrij

van kerk" verlaat om zich, anno 1903, nauwer aan de Gereformeerde

Kerken te binden, verzet het lokaal comité van Amsterdam zich hiertegen.

Zonder succes. De binding werd statutair vastgelegd, om na de tweede

wereldoorlog — toen het besef dat de V.U. geloofstuk der vaderen is „maar

waarlijk niet van Gereformeerde vaderen in kerkdijken zin alleen" sterk

opleefde^-"' — wederom geschrapt te worden.^^

De kleine gereformeerde gemeenschap in Groot-Amsterdam

We zijn met de bovenstaande bewering dat de visie gereformeerd met te

strikt op te vatten juist in Amsterdam sterk leefde, stilletjes bij een be-

schouwing over de consequenties van de vestigingsplaats Amsterdam be-

land. Mede doordat de V.U. te Amsterdam gehuisvest is, is het besef van

het „vrij van kerk" in Vereniging en Universiteit nimmer echt gesmoord. In

de jaren twintig wordt het „vrij van kerk" door de zaak-Geelkerken weer

actueel. Maar laten we, voor we hier nader op ingaan, even het oog op een

andere kwestie uit die tijd richten.

Politiek Amsterdam is aan het begin van de jaren twintig in grote

beroering. Burgermeester Teilegen is op 16-4-1921 gestorven en als zijn

opvolger wordt door de regering in Den Haag een anti-revolutionair be-

noemd — burgermeester Willem de Vlugt. Liberalen en socialisten zijn

laaiend. Het liberale Algemeen Handelsblad schrijft verontwaardigd: „er

is wel geen stad in Nederland, welker bevolking zoo ver staat van de wijze

van denken en voelen der volgelingen van dr. Kuyper, die zoo pertinent

weigert den standaard van goed en kwaad, door de anti-revolutionairen

gesteld, te erkennen".^^ Een uitspraak die door de socialist Wibaut in de

installatierede van de nieuwe burgermeester, op een wat rustiger toon,

wordt herhaald: „. . . Gij zijt de uitgesproken en sterk principiële verte-

genwoordiger van een geestesrichting, die er zeer ver van verwijderd is, in

Amsterdam de heerschende te zijn".

Al gauw zou het voorbehoud tegen De Vlugt minder worden. Van meet

af aan toonde hij een stoer zelfvertrouwen, waarin gezag en tolerantie

samen gingen. Hij wordt naast koningshuis en vlag tot symbool van de

192

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen