Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 206

Even terzijde: ook het advies van A. Kuyper en F.L. Rutgers dat aan de

keuze van Amsterdam als vestigingsplaats ten grondslag heeft gelegen,

koppelt oorsprong van de Vereniging en keuze van de vestigingsplaats aan

elkaar. Eén van de argumenten die voor vestiging in Amsterdam pleiten, is

„de omstandigheid dat door den oorsprong onzer stichting, door den gang

van zaken en door de openbare mening Amsterdam reeds als plaats van

vestiging is aangewezen, zoodat niet zonder genoegzaam overwicht van

redenen eene andere plaats moet gekozen worden".^^

Maar nu het antwoord: Amsterdam heeft (ook) voor de Vereniging als

financieel en cultureel centrum gefunctioneerd.

Amsterdam als financieel centrum

Financieel centrum? Alhoewel het in V.U.-kringen bon ton was te ver-

kondigen dat de V.U. „niet door de overheid, niet door deze of genen

geldkoning, niet door de aanzienlijken (is) gesticht en onderhouden, maar

gesticht en gedragen door de liefde van het volk, vooral van dat volk, dat

van den vroegen morgen tot den laten avond moet slaven en sloven... ",^''

is de geldstroom die stichting en voortbestaan mogelijk maakte door een

klein aantal mensen opgebracht. Op de jaarvergadering 1912 geeft Abra-

ham Kuyper-** het toe: „de twee bij Stichting en Jubileum vergaarde

tonnen gouds waren vruchten van enkeier inspanning, maar feitelijk zijn

uw contributiën — en die zijn het toch, waarin ge als leden en begunstigers

uitkomt — die nog in 1886 op ƒ 29.700 stonden, op even ƒ 24.000 terugge-

gaan".^^ Zonder de bijdragen van Amsterdamse ,geldkoningen' was de

stichting van de Vrije Universiteit waarschijnlijk onmogelijk geweest.^" Pas

later is het ,volk' ruggesteun van de V.U. geworden en de weg die Kuyper

aangaf — „we hebben 80.000 Gereformeerde gezinnen en als die allen

meedoen en hun gaven vergrooten, zijn die middelen er immers"^i —

effectief geworden. Na een stagnatie van ruim dertig jaar treedt in de

periode van de eerste wereldoorlog, wanneer het percentage abituriënten

dat gaat studeren, van minder dan 40% plotseling naar meer dan 70%

stijgt''^ en, evenals in de daaropvolgende wereldoorlog, een godsdienstige

opleving ontstaat, een stijging van de inkomsten op.'*^ De propaganda zal

van die tijd af steeds effectiever blijken en de bevolkingsgroep die voor

steunverlening in aanmerking kwam, zó doeltreffend bewerken dat ver-

dere uitbreiding nauwelijks meer mogelijk wordt.*''

Amsterdam als cultureel centrum

Cultureel centrum? Amsterdam was de plaats van uitgave van de christe-

lijke persorganen De Standaard en De Heraut,'*^ maar belangrijker acht ik

het Amsterdamse leefklimaat, dat een noodconstructie van groeperingen

van verschillende pluimage bevorderde. Het hiervoor genoemde advies

van Kuyper en Rutgers stelt dat vóór vestiging in Amsterdam pleit „het

190

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen