Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 266

10. Sociale functie

We willen deze reeks notities over leven en werken in Baseldonk afsluiten

met enkele opmerkingen over de plaats van het klooster in de Bossche

gemeenschap. De Bosschenaren waren in het algemeen niet erg ingenomen

met de overvloed van kloosterlingen in Den Bosch en omgeving. Het grote

aantal kloosters vormde een bedreiging op het economische vlak, enerzijds

omdat de ambachtslieden sterke concurrentie ondervonden van de kloos-

ternering, anderzijds omdat de kloosters vaak vrijstelling genoten van

accijnsen en andere bijdragen in de algemene middelen. Ook zag men

graag paal en perk gesteld aan het voortdurend toenemende grondbezit

van de kloosters.^^

Dat ook de Wilhelmieten zich het ongenoegen van de burgerij op de hals

gehaald hebben, blijkt uit het verloop van de gebeurtenissen tijdens het

gildeoproer van 1525. Nadien hebben ze nog jarenlang met het stadsbe-

stuur getwist over de omstreden belastingvoorrechten. In dit verband mag

opgemerkt worden dat Simon Pelgroms omgang met de Bossche huma-

nisten de enige ons bekende band vormt van de Wilhelmieten met het

sociale leven in Den Bosch.^*"' Aan sociale activiteiten in engere zin, als de

verzorging van zieken en wezen of de zielszorg, hebben de Bossche Wil-

helmieten niet deelgenomen.^"' Daar staat tegenover dat de armen en

gebrekkigen die aan de poort van Baseldonk aanklopten, gewoonlijk kon-

den rekenen op een gift van één of meer stuivers. Pelgroms jaarrekeningen

verschaffen ons daarvan de voorbeelden.'^

Men behoeft deze tamelijk geïsoleerde maatschappelijke opstelling niet

als een tekort aan te merken ten aanzien van een klooster dat aangesloten is

bij een uit een kluizenaarsbeweging voortgekomen orde, hoewel er voor-

beelden zijn van Wilhelmietenkloosters die zich in tegenstelling tot Basel-

donk wel toelegden op het werk van de naastenliefde.'^ Wel kan men met

betrekking tot Baseldonk stellen dat op het laatst de oude drijfveren van de

orde — er was immers geen eigen oorspronkelijke kloosterregel — anders

dan in het algemeen bij de Kartuizers nog maar een beperkte rol speelden.

De grote welvaart bijvoorbeeld in Baseldonk was strijdig met de vroegere

anachoretische principes. Hetzelfde geldt voor het feit dat de monniken,

van wie velen in Den Bosch of de nabije omgeving waren opgegroeid, zich

dikwijls buiten het klooster begaven om het contact met familie en vrien-

den te blijven onderhouden.

Het is waar dat de meeste kloosterorden een dergelijke ontwikkeling

hebben doorgemaakt. Wanneer echter in combinatie met een tekort aan

innerlijke drijfveren de impulsen van buiten zwak zijn, zijn de overle-

vingskansen beperkt. De geschiedenis van het Wilhelmietenklooster Ba-

seldonk, dat de Nederlandse opstand tegen Spanje niet heeft overleefd, is

hiervan een voorbeeld.

250

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen