Wetenschap en rekenschap - pagina 383

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

staat trouwens ook niet los van het soort onderzoek, dat hem het meeste bezig

hield Ook hier is de invloed van het calvinisme een van de kernvragen Wat droeg

het tot de opstand bij, wanneer sloot Oranje zich bij de calvinisten aan, en in

hoeverre is hij zelf een van hen geworden'' Van Schelven bewondert de prins, en

zijn mening over het calvinisme kennen wij Dat hij de twee dicht bij elkaar zou

brengen is dus wel enigszins te verwachten Aan de klem van zijn argumenten

hoeft het geen afbreuk te doen Doch Van Schelven vertoont in dit boek — zoals

vaker in zijn werk — wel de neiging beslister conclusies te trekken dan zijn

overwegingen op het striktst genomen rechtvaardigen Maar ieder kan er het zijne

van denken, want Van Schelven geeft altijd volledige opening van zaken

Die wijze van werken wekt vertrouwen In handen van een auteur met beperkte

stilistische gaven doet ze echter wel het verhaal wat hakkelig en strompelend

voortgaan, en als er weinig verband in de materie zit, valt ze in brokken uiteen Het

duidelijkst is dat in zijn biografie van Marnix van Sint Aldegonde Van Schelven

kende Marnix uitstekend, maar heeft de levensbeschrijving niet tot een geheel

kunnen uitbouwen De slotzin in Van Schelven-stijl op het wanhopigst weerspie-

gelt hoe moeizaam de tekst in elkaar is gewrongen „alles, waardoor hij voor het

Nederlandsche volk belangrijk was, samenvattend, karakteriseer ik den mede-

werker en vertrouwensman van Oranje, die de held van dit boek geweest is — naar

analogie van een onderscheid, dat men in het Engeland van Cromwell tusschen de

Independenten, zooals hij er een was, en de mannen van het leger placht te maken

— mede hierom nog het liefst als 16e-eeuwsch Nederlandsch gentleman-Calvi-

nist" **

Van Schelven heeft natuurlijk ook een aantal artikelen in het licht gezonden,

waarvan dat over de opkomst van de idee der politieke tolerantie het bekendst is

gebleven Politieke tolerantie is een door Van Schelven zelf geijkt begrip, geplaatst

tegenover dogmatische tolerantie De eerste kent alle godsdiensten gelijke rechten

toe, al houdt ze slechts een voor de juiste Voor de tweede hebben alle godsdien-

sten dezelfde waarde, zodat ze natuurlijk ook dezelfde rechten genieten Het is niet

alleen een voor de praktijk van de geschiedvorsing vruchtbaar onderscheid, maar

het verscherpt ook ons inzicht in het probleem van de tolerantie in het algemeen

Genoemd artikel werd herdrukt in de bundel „Uit den strijd der geesten", die in

1944 verscheen Het kon in die jaren wel gebeuren, dat historische geschriften uit

de kring van de Vrije Universiteit de censuur niet passeerden Smitskamps boekje

over Groen van Pnnsterer heeft vijf jaar op publicatie moeten wachten Van

Schelvens houding tegenover de bezetters heeft zulke spanningen niet opgeroe-

pen Nederlandse historici bewegen zich zelden in de politiek Men zoii kunnen

geloven dat de aard van hun wetenschappelijke werkzaamheid hun politieke

inzicht wel zou moeten scherpen Enkelen hebben daar in de Duitse tijd ook blijk

van gegeven ik noem slechts Geyl en Algra Van Schelven bevestigde deze

hypothese niet Hij meende in 1940 zich te moeten aansluiten bij het Nationaal

Front van Arnold Meijer, dat zijns inziens een tegenwicht kon vormen tegen de

invloed van de NSB De curatoren gaven hem te verstaan dat hij kon kiezen tussen

377

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen