Wetenschap en rekenschap - pagina 169

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE U N I V E R S I T E I T

tenschap Jaspers' waarschuwingen tegen een verwisseling van „Seinsdogmatik

und methodologisches Bewusztsein" en zijn opvattingen over „Die Ganzheit des

Seelenlebens" zijn duidelijk en geruststellend Maar even ondubbelzinnig is zijn

stellingname tegenover een bijbelse wetenschap in de psychiatrie Het volgende

citaat geeft zijn visie op met mis te verstane wijze weer

„Wir verwundern uns vor der Tatsache der Psychosen Es sind Ratsel des

Menschseins selber Ihre Tatsachlichkeit geht jeden Menschen an Dass das Welt-

und Menschsein derart ist, dass dieses moglich und notwendig ist, laszt uns nicht

nur staunen, sondern schaudern Diese Betroffenheit ist einer der Vorsprunge

uber das Wissenwollen in der Psychopathologie

Eine metaphysische Interpretation des Krankseins ist nicht psychopathologische

Erkenntnis Ob es religios oder moralisch verstanden wird auf Schuld und Busze,

ob es als Entgleitung der Natur in der Welt bewirtet wird (hatte Gott das voraus-

gesehen, hatte Er die Welt nicht erschaffen''), ob es als Aufgabe der Bewahrung,

als standiges Zeichen der Ohnmacht des Menschen, als Memento seiner Nichtig-

keit interpretiert wird — das Alles sind Ausdrucksweisen der Betroffenheit, nicht

mehr Einsicht"

Het IS duidelijk dat Bouman het niet gemakkelijk heeft onder het spiedend oog

van zijn bestuur Daar komt nog bij dat de klinische psychiatrie in de jaren twin-

tig stormachtige ontwikkelingen doormaakt Ik wees reeds op de geestdriftige

toepassing der fenomenologische methode, daarnaast moet zeker de intrede van

de psychoanalyse worden genoemd Het bouwwerk van Kraepelin was inmiddels

aan het wankelen en een nieuwe syndromenleer kondigde zich aan Ziekte-een-

heden werden teruggebracht tot syndromen die als ,gepreformeerde reactiepa-

tronen" konden worden opgeroepen via de registers op het klavier van de dode

zielen der patiënten Het is de verdienste van Bouman dat hij aan de structuur-

analyse van Birnbaum een extra dimensie heeft gegeven door de fenomenologi-

sche methode toe te passen Verschillende fijnzinnige pathologische studies zijn

vruchten van deze benaderingswijze In zoverre zou men Bouman kunnen karak-

teriseren als een rechtgeaarde voorloper van Van der Horst

Intussen valt het Bouman steeds moeilijker om te beantwoorden aan de verwach-

ting van zijn bestuurders In 1922 uit Lindeboom de klacht dat er in de publicaties

van Bouman maar weinig valt te bespeuren van de gereformeerde beginselen

Maar afgezien van wetenschapstheoretische bezwaren tegen de verwezenlijking

van psychiatrie op gereformeerde grondslag dienen we ons te realiseren dat de

jaren twintig zich kenmerkten door een zekere onrust met betrekking tot de

vastigheid van het gereformeerde beginsel Men denke in dat verband aan de

kwesties Netelenbosch (1917), Geelkerken (1926) en Ubbink (1931) Achterafis

het wel begrijpelijk dat het geestelijke klimaat van de kliniek in die jaren tot een

broedstoof werd voor ,,dissidenten" Belangrijke vertegenwoordigers van de door

Rumke met dankbaarheid en respect zo genoemde „Valenuskring" verdwijnen

van het toneel Ik noem in dat verband Buytendijk, Van der Hoop, Rumke en

Bouman zelf De laatste aanvaardt in 1926 het hoogleraarsambt aan de Universi-

165

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen