Wetenschap en rekenschap - pagina 508

C S A N D E R S / L K A EISENGA

deren en zijn daarop aansluitend pleidooi voor een veel hechtere empirische

onderbouwing van adviezen inzake de opvoeding van het kind ademde deze geest

(1962, p 3)

Wat hieruit duidelijk naar voren komt is dat de bovengenoemde wending van de

Duitse naar de Amerikaanse wijze van psychologie-beoefening zeker niet in de

eerste plaats geïnspireerd werd door een bewondering voor de aldaar vigerende

wetenschapstheorie (positivisme, operationalisme) Wat men daarin aantrof en

overnam waren een aantal concrete methodische beleidslijnen die het mogelijk

zouden maken de nog steeds toenemende psychologische praktijk uit te lichten

boven het niveau waarop , horoscoopschrijvers in een damesweekblad en waar-

zegsters op de kermis" zich bewogen en waarop, aldus Drenth, ook de intuïtief

werkende grafoloog zijn bezigheden verrichtte

Dit voert dan tot een tweede argument tegen de mening dat de psycholo-

gie-beoefening aan de V U positivistisch en behavioristisch was, namelijk dat de

meeste docenten slechts een vaag beeld hadden van de achtergronden van deze

stromingen en dat men, voorzover men er wel weet van had, deze niet overnam

Dit geldt zeker voor het positivisme, dat nauwelijks enige bekendheid genoot Dat

Fokkema in 1960 een inductieve wetenschapsopvatting afwees vloeide veelmeer

voort uit zijn kennisneming van het kritisch-rationalisme van Popper dan uit een

persoonlijke stellingname tegenover het positivisme Ook het door elkaar lopen

van de termen verificatie en falsificatie in de artikelen van Drenth (1962, 1963)

geeft aan dat voor hem procedures als het operationaliseren van begrippen of het

toetsen van theorieën door middel van daaruit afgeleide voorspellingen veeleer

behoorden tot de algemene regels van het wetenschappelijk bedrijf dan tot een, in

dit geval positivistische, wetenschapsopvatting

Voor wat het behaviorisme betreft geldt iets soortgelijks Dat men het gedrag als

het object van de psychologie ging beschouwen werd niet primair geïnspireerd

door het behaviorisme, maar door de veranderende opvattingen over de metho-

dische procedures die de psychologie als wetenschap moest volgen Illustratief

hiervoor zijn het ontbreken van iedere verwijzing naar toonaangevende behavio-

risten als Huil en Tolman, als ook Fokkema's opmerking dat het ingeburgerd

raken van het gedragsbegrip ,,niet zozeer duidt op het veld winnen van een

materialistische gedachtengang als wel op de invloed van methodologische

overwegingen op de doelstelling en werkwijze van de psychologie" Hoewel hij dit

laatste niet nader toelichtte, kan dit wel verduidelijkt worden door erop te wijzen

dat als het doel van de psychologie niet langer gezocht wordt in het „begrijpen"

maar in het voorspellen, men welhaast gedwongen wordt om de betekenis van het

psychologisch begrippen-arsenaal te expliciteren in termen van waarneembare

verschijnselen, zoals test-scores voor het begrip intelligentie, of wat iemand in een

situatie daadwerkelijk doet voor het begrip angst Een dergelijk vertalings-proces

reflecteert geen behaviorisme, althans behoeft dat niet noodzakelijkerwijs te doen,

maar primair een streven om uitspraken op een zo hecht mogelijk empirisch

fundament te baseren Vandaar dat het aldus ingevoerde gedragsconcept in wezen

502

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen