Wetenschap en rekenschap - pagina 239

N A T U U R K U N D E EN S C H E I K U N D E

baar, zowel wat aanschaf als exploitatie betreft Mede hierdoor en door de beno-

digde mankracht is het onmogelijk geworden dat een discipline in al zijn onder-

delen aan een (sub)-faculteit wordt beoefend Een taakverdeling tussen de uni-

versiteiten IS b V voor de kernfysica reeds in 1972 op vrijwillige basis onder

auspiciën van de Z W O -stichting voor /fundamenteel Onderzoek der Materie op

gang gebracht Op andere gebieden van de natuur en scheikunde kan zij niet

uitblijven

Vele instrumentele technieken zijn in de laatste tien a twintig jaar zo vernieuwd en

verfijnd dat geheel nieuwe onderzoekingen mogelijk geworden zijn Oude gebie-

den, die reeds lang verlaten waren, omdat daar geen essentiële uitbreidingen van

onze kennis meer te verwachten waren, zijn hierdoor opnieuw tot bloei gekomen

Enkele voorbeelden hiervan zijn de laser en de atoomspectroscopie, de/7hoto-e-

lectron-j'pectografie en het onderzoek van de electronen-structuur van atomen en

moleculen, de ruimtevaart en het onderzoek van de planeten, hun atmosferen en

hun manen

2 1 6 Ethische en sociale overwegingen

In tegenstelling met honderd of vijftig jaar geleden is het nu noodzakelijk om

zorgvuldig aandacht te geven aan de grote veranderingen die in de relatie tussen

de natuurwetenschappen en hun maatschappelijke waardering zijn opgetreden

De ethische vragen zijn door de ontwerpers van de atoombom in 1945, met name

dus door de wetenschapsmensen zelf, met grote kracht naar voren gebracht Zij

hebben tot bezinning over het gebruik en de verdere ontwikkeling van de kern- en

waterstofbom opgeroepen'' De toepassing van de kernenergie voor opwekking

van electnciteit heeft pas veel later aanleiding gegeven tot grote controversen

Maar dit is gebeurd vanuit een andere achtergrond Het vroegere vertrouwen, dat

elke ontdekking nuttig en heilzaam zou zijn voor de samenleving, daar het immers

een wetenschappelijke vooruitgang betrof, is verdwenen Mede door de rapporten

van de Club van Rome is het inzicht gegroeid dat natuurwetenschap, technische

toepassing, welvaart en welzijn geen vanzelfsprekende combinatie meer zijn De

dreigingen van de lucht-, water- en bodemvervuiling, en de gevaren van radio-

actieve straling zijn duidelijk geworden De zeer ingewikkelde problemen die

hiermede samenhangen, behoeven hier niet besproken te worden Het is vol-

doende er op te wijzen, dat deze problematiek veel gecompliceerder is dan dege-

nen die ze voor eenzijdige politieke pressie gebruiken meestal beseffen

Het verlangen naar een wetenschapsbeleid en technologische innovatie kan slechts

bevredigd worden als het onderzoek, gericht op bovengenoemde problematiek,

betrouwbare resultaten heeft opgeleverd Het simpel stellen, dat het onderzoek

aan de universiteiten waar mogelijk, maatschappelijk relevant moet zijn, geeft

geen enkele garantie voor een gecoördineerde en intensieve aanpak van deze

problemen De gevolgen van veel fundamenteel onderzoek zijn noch voor insi-

ders, noch voor outsiders, van te voren te overzien ^ Bovendien verschillen de

beoordelingscriteria van onderzoek wat betreft de relevantie voor maatschappe-

235

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen