Wetenschap en rekenschap - pagina 501

DE P SYCHOLOGIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Stand kwam die niet naspeurbaar was, bijv. via de intuïtie van de psycholoog of via

een analyse van het handschrift, dan was daarover ook geen enkele discussie

mogelijk. Vandaar dat hij stelde dat het de plicht van de psycholoog was om

„waarlijk em.pirisch­wetenschappelijk" te werk te gaan, d.w.z. zijn werk „open te

houden voor controle of critiek van andere ter zake kundigen. Voor zover hij

nieuwe technische begrippen invoert, doet hij dit door middel van expliciete of

impliciete definities, die het mogelijk maken in afzonderlijke, practische gevallen

over de al­dan­niet­toepasselijkheid van het begrip te beslissen op grond van

objectief­waarneembare (toetsbare) criteria. In het algemeen ligt het in zijn lijn

experimenteel te zijn ingesteld; hij wil zich blootgeven, de toets der empirie wagen,

de kans op weerlegging niet vermijden maar veeleer zoeken" (1949, p. 467; 1950,

p. 468).

Kortom, wat zich vanaf de jaren vijftig in de psychologie gaat afspelen betreft met

alleen een uitbreiding in de breedte, maar ook en vooral een bezinning op de

grenzen en mogelijkheden van deze discipline. Hoewel de kennismaking via het

Fullbnght uitwisselingsprogramma met de Amerikaanse psychologie, die sedert

de jaren dertig een uitgesproken empirisch­experimenteel karakter had en we­

tenschapstheoretisch grondig onderbouwd was, zeker tot deze bezinning bijge­

dragen heeft, toch vond zij haar wortels in het toenemende besef dat de psycho­

loog zijn uitspraken en adviezen tegenover het — overigens ook kritischer wor­

dende — publiek moest kunnen rechtvaardigen. Of, om het in P opper's termen te

formuleren, dat het wetenschappelijk gehalte van (psychologische) uitspraken niet

afhangt van de wijze waarop deze ontstaan zijn (de „context of discovery") en ook

niet bepaald wordt door het subjectieve gevoel van zekerheid dat zij wellicht

oproepen, maar louter en alleen door de mate waarin zij een confrontatie met de

empirie overleven (de „context of justification"). Het was dit inzicht dat vanaf het

eind van de jaren vijftig in de psychologie doordrong en verantwoordelijk was

voor het gegeven dat men in de jaren zestig een sterke nadruk ging leggen op de

toetsbaarheid en daadwerkelijke empirische rechtvaardiging van psychologische

uitspraken.

Voorwetenschappelijke en wetenschappelijke psychologie

Welk effect oefende deze koerswijziging uit op de psychologie­beoefening aan de

VU, zeker gezien de implicaties van het zojuist genoemde onderscheid tussen de

„context of discovery" en de „context of justification"? Want dit houdt niet alleen

in dat de psycholoog zijn uitspraken niet kan rechtvaardigen met een beroep op

zijn eigen gevoelens van evidentie, maar ook dat hij deze al evenmin kan recht­

vaardigen met een beroep op zijn levensbeschouwing of zijn mensvisie. Wat in het

onderscheid gestipuleerd wordt is dat ongeacht de weg waarlangs de psycholoog

tot zijn uitspraken komt, hij deze slechts kan rechtvaardigen via een confrontatie

met de empirie in de vorm van intersubjectief aanvaarde observatie­uitspraken.

495

^ks^MSf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen