Wetenschap en rekenschap - pagina 87

H O N D E R D JAAR T H E O L O G I E AAN DE VRIJE U N I V E R S I T E I T

van eigen „makelij" te introduceren. Wat men onder dit voorbehoud als Berkou-

wer's methode kenschetsen kan, wordt bepaald door hetgeen hij zelf dikwijls

aanduidt als de correlatie van geloof en openbaring in de zin waarin de reformatie

die steeds heeft bepleit. Met deze correlatie is bedoeld, dat de openbaring van God

„mikt" op het geloof van de mens. Zij spreekt de mens aan en kan derhalve alleen

in het geloof worden verstaan, al is het nooit zo, dat óns geloofde openbaring tot

„openbaring", daad Gods maakt! Welnu deze correlatie gaat nu bij Berkouwer

fungeren als een criterium, waarmee men kan afmeten, of een uitspraak al of niet

aanvaardbaar is als theologische uitspraak, want dit laatste betekent bij Berkou-

wer inhoudelijk hetzelfde als: geloofsuitspraak of verkondigingsuitspraak. Ber-

kouwer's theologie is een geloofs- een verkondigingstheologie.'^

Met behulp van deze methode doorbreekt Berkouwer het denkkader van de

scholastiek, die de openbaring opvat als een samenstel van bovennatuurlijke

waarheden en het existentieel karakter van het geloof miskent. Het gehele ,,leer-

gebouw" van de nareformatorische gereformeerde dogmatiek wordt door hem

gedynamiseerd en voor de prediking vruchtbaar gemaakt. Allerlei schema's uit

deze scholastieke theologie, die wellicht het logische denken bevrediging schenken

(men denke aan Hepp!) maar overigens voor verkondiging en geloof nutteloos

blijven, worden door Berkouwer overboord gezet. Zo bestrijdt Berkouwer in zijn

gehele oeuvre het rationalisme, waarbij hij overigens tegelijkertijd steeds waar-

schuwt voor het tegengestelde gevaar van irrationalisme."

Deze nieuwe aanpak vanuit de genoemde correlatie werd ontwikkeld en toegepast

in de lange reeks van „dogmatische studiën" die tussen 1949 en 1972'''bij Kok in

Kampen het licht zag. Typerend voor deze studies is, dat de auteur zoveel mogelijk

profijt trekt uit de nieuwere exegese en contemporaine systematische theologie. De

visie van Karl Barth wordt voortdurend gereleveerd en positief verwerkt, al be-

houdt Berkouwer tegen bepaalde aspecten van Barth's theologie bezwaren. Op-

vallend is voorts de aandachtige consultatie van de rooms-katholieke theologie.

Door haar als continue gesprekspartner aan het woord te laten komen demon-

streerde Berkouwer, dat hij streefde naar een waarlijk oecumenisch-bijbelse

theologie. Wat de eigen traditie betreft: Kuyper wordt respectvol ter sprake ge-

bracht maar fundamenteel gekritiseerd, juist daar waar Kuyper tol betaalt aan het

speculatief idealisme of in het voetspoor gaat van de orthodoxe scholastiek.

Daarentegen zocht Berkouwer nadrukkelijk aansluiting bij Bavinck met name bij

die partijen en uitspraken in Bavinck's oeuvre, die een anti-scholastieke, progres-

sieve tendens vertonen.

Met zijn dogmatische studiën heeft Berkouwer in de eigen tijd een sterke en

bevrijdende invloed uitgeoefend, in Nederland maar ook daarbuiten. Deze le-

vende dogmatische bezinning vanuit het geloof in de gezaghebbende openbaring

Gods, die in de Schrift tot ons komt heeft de prediking in de gereformeerde kerken

een echt vernieuwende impuls gegeven, juist omdat het gezag van de Bijbel niet als

een formele autoriteit wordt geproclameerd maar als een bevrijdend, heilrijk

gezag wordt ervaren en verkondigd. Wie — om slechts dit ene voorbeeld te noemen

83

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen